استفاده از آنالیز SHE در تعیین سهم مولفه های تنوع گیاهی مراتع كوهستانی حوزه زیارت گرگان

باغانی معصومه,سپهری عادل*,بارانی حسین

* گروه مرتع داری، دانشگاه علوم كشاورزی و منابع طبیعی گرگان

تنوع گونه ای تركیبی از دو مولفه به هم پیوسته غنای گونه ای و یکنواختی است. غنای گونه ای به تعداد گونه های حاضر در واحدهای نمونه برداری و یكنواختی به توزیع افراد گونه ها در محیط مربوط می شود. تعداد زیادی شاخص تنوع ابداع شده اند كه هر كدام به طریقی با ارایه یك عدد، تنوع را در یك واحد مطالعاتی بیان می كنند. با توجه به اهمیت نقش هر دو مولفه غنا و یكنواختی در تعیین تنوع زیستی، بوم شناسان علاقه مندند تا بتوانند شاخص های تنوع را به گونه ای تجزیه نمایند كه سهم هر یك از دو مولفه در تعیین مقدار شاخص معین گردد. روش نوینی كه برای این منظور ابداع شده است آنالیز SHE (اس اچ ای) نام دارد. این روش به منظور تعیین سهم هر یک از مولفه های تنوع در سطوح گونه، تیره، فرم رویشی، فرم بیولوژیكی و دوره زندگی گیاهان در مراتع كوهستانی منطقه زیارت گرگان، استان گلستان، استفاده شده است. در این بررسی با استفاده از 142 پلات یك مترمربعی كه به طور تصادفی در منطقه مورد مطالعه پیاده گردید، ضمن شناسایی گونه های گیاهی، درصد تاج پوشش گونه ها در هر پلات ثبت شد. تعلق هر گونه به جنس و تیره، فرم رویشی، فرم بیولوژیك و دوره زندگی آنها مشخص گردید. شاخص تنوع شانون- واینر برای برآورد تنوع در سطوح تاكسونومیك، فرم های رویشی و بیولوژیكی و دوره زندگی گیاهان استفاده شد. با استفاده از آنالیز SHE، سهم هر یک از مولفه های غنا و یكنواختی در سطوح تعیین شده برآورد شد. نتایج نشان می دهد سهم یکنواختی، در تعیین تنوع در سطوح گونه و تیره بیشتر از غنا است. در حالی كه سهم هر دو مؤلفه غنا و یکنواختی در تعیین تنوع در فرم های بیولوژیکی، رویشی و دوره زندگی گونه ها یکسان است.

كلید واژه: تنوع گونه ای، غنا گونه ای، یکنواختی گونه ای، SHE (اس اچ ای)، مراتع كوهستانی، گرگان