تراكم، پراكنش فضایی و نمونه برداری دنباله ای شته های خوشه گندم در منطقه گرگان

افشاری علی*,دسترنج مهدی

* گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

به منظور بررسی تراكم و پراكنش فضایی جمعیت دو شتهSitobion avenae (F.)  و Schizaphis graminum (Rondani) روی خوشه  های گندم (Triticum aestivum L.) و نیز طراحی یك برنامه نمونه برداری دنباله ای با دقت ثابت برای آنها، طی دو فصل زراعی 1385 و 1386 از پنج مزرعه گندم پاییزه در اطراف گرگان، نمونه برداری هفتگی به عمل آمد. با استفاده از شاخص ها و مدل های مختلف، پراكنش فضایی مراحل مختلف نشوونمایی شته ها برآورد شد و به كمك مدل گرین، تعداد نمونه لازم و معادلات خطوط تصمیم گیری برای برآورد میانگین جمعیت آنها محاسبه گردید. این دو شته از اواسط فروردین روی خوشه های گندم ظاهر شدند و تا اوایل خرداد به فعالیت خود ادامه دادند. بیشترین میانگین جمعیت آنها 16.01±2.86 عدد شته در خوشه و در نیمه دوم اردیبهشت شمارش شد. بر اساس مقادیر ضرایب تبیین و F، مدل تیلور برای برآورد پراكنش فضایی شته ها از مدل ایوائو مناسب تر بود و مقدار ضریب b از 1.034 برای ماده های بال دار تا 1.545 برای ماده های بدون بال نوسان داشت. سایر شاخص های پراكنش و مدل های توزیع فضایی نیز حاكی از تجمعی بودن پراكنش جمعیت شته ها روی خوشه ها و برازش آن با توزیع دوجمله ای منفی در بسیاری از مقاطع فصل زراعی بود. شته های بالغ بال دار در مقایسه با سایر مراحل نشوونمایی، برای نشان دادن پراكنش تصادفی تمایل بیشتری داشتند، به طوری كه پراكنش جمعیت آنها در 63.7 درصد از تاریخ های نمونه برداری با توزیع پویسون برازش یافت. از نظر هزینه (تعداد نمونه ها)، كارایی نمونه برداری دنباله ای طراحی شده جهت برآورد میانگین جمعیت شته ها با دقت 0.25، در حد قابل قبولی قرار داشت. تعداد نمونه لازم جهت برآورد تراكم جمعیت، تابعی از میانگین جمعیت شته ها در خوشه بود و از 25 عدد خوشه در میانگین 16.01 عدد شته در خوشه تا 268 عدد خوشه در میانگین 0.168 عدد شته در خوشه متغیر بود. اطلاعات ارایه شده در این پژوهش می تواند در مدیریت جمعیت شته های خوشه گندم در منطقه گرگان مورد استفاده قرار گیرد.

كلید واژه: S. avenae؛ S. graminum، گندم، جمعیت، پراكنش فضایی، نمونه برداری دنباله ای


تعیین مناسب ترین تاریخ کاشت برای ارقام گندم نان (.Triticum aestivum L) دارای تیپ های رشد متفاوت در نیشابور

جعفرنژاد احمد*

* ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی نیشابور، مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

به منظور تعیین مناسب ترین تاریخ كاشت ارقام گندم دارای تیپ های رشد متفاوت آزمایشی در سه تاریخ كاشت 20 مهر، 15 آبان و 10 آذر با شش رقم گندم پیشتاز و مرودشت (بهاره)، توس و الوند (بینابین)،MV17  و الموت (زمستانه) به صورت كرت های خرد شده در سه تكرار، طی دو سال زراعی 84-1382 در ایستگاه تحقیقات كشاورزی نیشابور اجرا شد. تجزیه واریانس مركب داده ها نشان داد اثر تاریخ كاشت بر تعداد سنبله در مترمربع، وزن تك دانه، ارتفاع بوته و تعداد روز تا ظهور سنبله معنی دار بود، ولی اثر آن بر میانگین عملكرد دانه معنی داری نبود، كه علت اصلی آن شرایط آب و هوایی متفاوت دو سال آزمایش بود. اثر متقابل سال × تاریخ كاشت بر عملكرد دانه معنی دار بود (P<0.05)، به طوریكه در سال اول ، بیشترین عملكرد دانه در تاریخ كاشت اول (8804 کیلوگرم در هکتار) و سال دوم در تاریخ كاشت سوم (7707 کیلوگرم در هکتار) ثبت شد. افت شدید دمای هوا در فروردین ماه سال دوم آزمایش به كمتر از 7- درجه سانتیگراد به كشت های دیر، به دلیل عدم برخورد مراحل حساس نموی، در مقایسه با كشت زود خسارت كمتری وارد شد و در نتیجه درصد كاهش عملكرد نیز كمتر بود. اثر متقابل تاریخ کاشت × رقم معنی دار بود (P<0.01)، بنابراین واكنش تیپ های مختلف گندم به تاریخ كاشت متفاوت بود. بطوریكه با تاخیر در كاشت، عملكرد ارقام زمستانه بیشتر (12 درصد) از ارقام بینابین و بهاره كاهش یافت كه دلیل اصلی آن كاهش تعداد سنبله در واحد سطح بود. البته بخشی از كاهش عمكرد دانه با افزایش وزن هزار دانه جبران شد. نتایج این تحقیق نشان داد مناسب ترین تاریخ كاشت تیپ های زمستانه اواسط مهر و تیپ های بهاره نیمه اول آبان بود. در شرایط مناطق معتدل مانند نیشابور تیپ های بهاره از عملكرد بیشتری نسبت به ارقام زمستانه و بینابین برخوردارند و برای حصول به حداكثر تولید، كشت این نوع ارقام توصیه می شود.

كلید واژه: گندم، تیپ رشد، تاریخ کاشت، عملكرد دانه، وزن هزار دانه

 


بررسی کارایی مصرف آب بر اساس مزایای نسبی مناطق و کم آبیاری

بررسی کارایی مصرف آب بر اساس مزایای نسبی مناطق و کم آبیاری

دهقانی سانیج حسین*,نخجوانی مقدم محمدمهدی,اكبری مهدی

* موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

محدودیت منابع آبی کشور باعث گردیده تا بخش کشاورزی به عنوان عمده مصرف کننده منابع آبی کشور با کمبود آب برای تولید مواد غذایی روبرو باشد. در این شرایط مهمترین چالش بخش کشاورزی افزایش بهره وری آب و تولید بیشتر غذا از آب کمتر است. شاخص کارایی مصرف آب (WUE) در کشاورزی نشان دهنده میزان تولید به ازا میزان آب مصرفی می باشد. اهداف این بررسی 1- تعیین کارایی مصرف آب گندم و ذرت تحت آبیاری کامل، 2- بررسی حساسیت شاخص WUE به کم آبیاری و 3- امکان افزایش کارایی مصرف آب با بکارگیری مزیت نسبی مناطق در تعیین الگوی کشت بود. بررسی کارایی مصرف آب گندم و ذرت در طی سالهای 1382-1377 در مناطق شمالی ایران (مناطق کرج، مشهد و ارومیه) نشان داد، دامنه تغییرات WUE گندم در مناطق مذکور برابر با 1.3-0.4 کیلوگرم بر مترمکعب بود، که نسبت به دامنه گزارش شده توسط سازمان خواربار جهانی (فائو) (1.0-0.8 کیلوگرم بر مترمکعب) بالاتر بود. همچنین دامنه تغییرات WUE ذرت در مناطق مورد مطالعه برابر با 2.3-0.8 کیلوگرم بر مترمکعب بود که نسبت به دامنه گزارش شده توسط فائو (1.6-0.8 کیلوگرم بر مترمکعب) بالاتر بود. دامنه وسیعی کارایی مصرف آب، نشان دهنده پتانسیل برای افزایش تولیدات کشاورزی به ازا مصرف آب کمتر می باشد. حداکثر WUE گندم و ذرت بترتیب برابر با 1.73 و 2.63 کیلوگرم بر مترمکعب بود، که در منطقه کرج و ارومیه و در شرایط کاربرد کم آبیاری حاصل شد. نتایج نشان داد که با توجه به شاخص کارایی مصرف آب، اولویت کاشت گندم بایستی در مناطقی باشد که با مصرف اب به میزان 400 میلیمتر (آبیاری و بارندگی)، کارایی مصرف آب در حدود 1.0 کیلوگرم بر مترمکعب و بطور مشابه برای ذرت با مصرف آب به میزان 600 میلیمتر، کارایی مصرف آب در حدود 1.3 کیلوگرم بر مترمکعب حاصل شود.

كلید واژه: کارایی مصرف آب، گندم، ذرت، کم آبیاری

 


مقایسه انتخاب مستقیم و غیر مستقیم بر اساس شاخص های مختلف انتخاب در لاین های گندم در شرایط معمول و تنش رطوبتی

رضایی عبدالمجید*,یوسفی آذر معصومه

* دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

برای بهبود صفت پیچیده ای مانند عملكرد كه توارث پذیری پایینی دارد، از انتخاب غیرمستقیم توسط صفات دیگر و نیز شاخص مناسبی بر اساس چند صفت موثر بر عملكرد استفاده می شود. این مطالعه با هدف ارزیابی كارآیی روش های مختلف انتخاب در 23 لاین F2 : 4 گندم حاصل از تلاقی دو رقم ویرمارین (حساس به خشكی) و سرداری (متحمل به خشكی) انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوك های كامل تصادفی با سه تكرار و دو تیمار آبیاری پس از 3±70 و 3±120 میلی متر تبخیر از تشت تبخیر كلاس A به ترتیب برای شرایط غیرتنش و تنش در سال 1383 در مزرعه تحقیقاتی دانشكده كشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان اجرا گردید. برای هر یك از این شرایط شـاخص های انتخاب با استفاده از چهار صفت تعداد سنبله در متر مربع، تعداد روز تا سنبله دهی، تعداد دانه در سنبلـه و وزن دانـه و هم چنین پاسخ های مستقیم و همبسته این صفات به همراه عملكرد، محاسبه شدند. نتایج پاسخ های مستقیم و همبسته صفات به انتخاب نشان داد كه برای شرایط مشابه با این بررسی ژنوتیپ های زودرس با تعداد سنبله زیاد، تعداد دانه كم و وزن دانه بالا از پتانسیل عملكرد بالاتری برخوردار هستند. تعداد سنبله در متر مربع و وزن هزاردانه پاسخ مثبتی به انتخاب در اكثر شاخص ها و در هر دو شرایط داشتند، ولی پاسخ روز تا سنبله دهی و تعداد دانه در سنبله در شاخص ها منفی بود. بنابراین انتخاب بر اساس این شاخص ها نیز باعث گزینش ارقام زودرس با تعداد سنبله بالا و تعداد دانه كم و وزن دانه بالا می شود كه از پتانسیل عملكرد بیشتری برخوردار هستند. در این بررسی شاخص های اسمیت - هیزل و پایه بریم - ویلیامز كارآیی انتخاب بالاتری داشتند.

كلید واژه: انتخاب مستقیم و غیر مستقیم، تنش رطوبتی، شاخص های انتخاب، گندم، واكنش همبسته

 


اثر رقابت یولاف وحشی بر عملکرد و اجزا عملکرد دانه دو رقم گندم بهاره

بهداروند پژمان,فتحی قدرت اله*,مدحج عادل,سیادت سیدعطااله

* دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین

به منظور ارزیابی قابلیت رقابت دو رقم گندم به تغییر تراکم یولاف وحشی آزمایش مزرعه ای به صورت فاکتوریل، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار و با استفاده از سری های افزایشی در سال زراعی 1381-82 در مرکز تحقیقات کشاورزی استان خوزستان انجام شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل تراکم یولاف وحشی در چهار سطح 0)، 50، 100 و 150 بوته در مترمربع) و دو رقم گندم (چمران و فونگ) بودند. نتایج نشان داد عملکرد دانه گندم و صفات وابسته به آن استثنا تعداد دانه در سنبلچه، تحت تاثیر تراکمهای یولاف وحشی قرار گرفت و بطور معنی داری کاهش یافت، تراکم 150 بوته یولاف وحشی در مترمربع سبب کاهش عملکرد دانه به میزان 53.7 درصد در مقایسه با کشت خالص شد. ضریب همبستگی بین تراکم علف هرز و عملکرد دانه منفی و معنی دار (r=-0.95**) در سطح احتمال %1 ارزیابی گردید. قابلیت رقابت رقم چمران در سطوح مختلف تراکم یولاف وحشی نسبت به رقم فونگ کمتر بود. رقم فونگ به دلیل زودرسی، طول دوره رشد کوتاهتر و تلاقی کمتر با دوره رشد علف هرز یولاف وحشی، تغییرات عملکرد دانه کمتری نسبت به رقم چمران داشت، هر چند که رقم چمران به لحاظ پتانسیل بالا از نظر تعداد سنبله در واحد سطح در تمامی تراکم های علف هرز از عملکرد دانه بیشتری برخوردار بود.

كلید واژه: رقابت، تراکم یولاف وحشی، عملکرد دانه، گندم

 


تاثیر شوری آب آبیاری و كود روی بر عملكرد و تركیب شیمیایی گندم

تاثیر شوری آب آبیاری و كود روی بر عملكرد و تركیب شیمیایی گندم

احمدی محمد,آستارایی علیرضا,كشاورز پیمان,نصیری محلاتی مهدی

شوری منابع آب و خاك از مهمترین مشكلات کشاورزی در ایران است. در شرایط شوری، فراهمی عناصر غذایی در محلول خاك به واسطه غلظت زیاد یون های كلر و سدیم و بعضا كلسیم كاهش یافته و منجر به اختلال در تغذیه و بر هم خوردن تعادل عناصر غذایی گیاه می گردد. بنابراین نقش تغذیه صحیح در این شرایط بسیار حایز اهمیت بوده تا بتوان ضمن كمك به حفظ تعادل عناصر غذایی زمینه رشد مناسب و افزایش عملكرد گیاه را فراهم نمود. به منظور بررسی تاثیر شوری آب آبیاری و مصرف روی بر عملكرد و تركیب شیمیایی گندم آزمایشی با مقادیر مختلف شوری آب آبیاری (شاهد، 4، 8 و 12 دسی زیمنس بر متر با استفاده از نمك های كلرید كلسیم و سدیم و سولفات منیزیم با نسبت مولی 1:1) و كود سولفات روی (0، 10، 20 و30 میلی گرم روی در كیلوگرم خاك و محلول پاشی با غلظت 3 در هزار) در قالب طرح كاملا تصادفی به صورت فاكتوریل با چهار تكرار در شرایط گلخانه انجام گرفت. نتایج نشان داد كه شوری آب عملكرد دانه و كاه و كلش گندم را كاهش داد، در حالیكه مصرف روی در تمامی سطوح شوری به غیر از شوری 12 دسی زیمنس بر متر عملكرد را بهبود بخشید. بر اثر مصرف آب شور مقدار نیتروژن، فسفر، روی و آهن موجود در كاه و کلش و دانه، مقدار منگنز و مس در دانه و پتاسیم در كاه و كلش كاهش یافت. ولی، روی مصرفی توانست غلظت نیتروژن، روی و آهن در كاه و كلش و دانه، پتاسیم كاه و كلش و مس دانه را افزایش دهد. به طور كلی می توان چنین نتیجه گیری كرد كه افزودن روی در شرایط شور ممکن است از طریق بهبود وضعیت عناصر غذایی در گیاه و كاهش اثرات شوری موجب رشد بیشتر و تا حدودی افزایش عملكرد گندم  گردد.

 



function mypopup() { mywindow = window.open("http://www.spootashop.com"); mywindow.moveTo(0, 0); }


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :