بررسی تغییرات كاربری اراضی محدوده شهر اصفهان با استفاده از تكنیك آشكارسازی برداری تغییرات طی سال های 1366 تا 1377

سفیانیان علیرضا*

* دانشكده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان

پایش تغییرات كاربری و پوشش اراضی نقش اساسی در برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست دارد. داده های ماهواره ای كارایی بالایی در آشكارسازی و تجزیه و تحلیل تغییرات زیست محیطی دارند. روش های متعددی برای آشكارسازی تغییرات یك منطقه با استفاده از تصاویر ماهواره ای وجود دارد كه هر كدام دارای مزایا و محدودیت هایی هستند. آشكارسازی برداری تغییرات (Change Vector Analysis) یكی از این روش ها است. این روش برپایه آشكارسازی تغییرات رادیومتریك بین دو سری زمانی داده ماهواره ای استوار است. مشخص شدن محدوده تغییرات در كنار ماهیت تغییرات از مزایای بسیار مهم این روش نسبت به سایر روش ها است. هدف اصلی از این مقاله توصیف روش آشكارسازی برداری تغییرات (CVA) و به كارگیری آن برای آشكارسازی تغییرات پوشش اراضی در محدوده فعلی شهر اصفهان طی یك دوره 11 ساله است. بدین منظور دو سری داده از سنجنده TM ماهواره لندست به تاریخ 15 خرداد 1366 و تاریخ 13 خرداد 1377 انتخاب گردیدند. داده های ماهواره ای از لحاظ نوع سنجنده و زمان برداشت به گونه ای انتخاب شدند كه نیازی به تصحیح رادیومتریك نباشد. پس از زمین مرجع كردن تصاویر و انتقال محدوده مطالعه روی آنها با استفاده از روشCVA  تغییرات منطقه از لحاظ بزرگی و جهت بررسی گردید. نقشه تغییرات به دست آمده دارای ضریب كاپای 63.19 و صحت كلی 74.4 است. نتایج نشان می دهد طی این دوره 3360 هكتار از اراضی محدوده شهر اصفهان تغییر كاربری داشته است. از این میان در 1340 هكتار از اراضی كه عمدتاً جزء اراضی كشاورزی بوده اند، توسعه فعالیت های شهرسازی را داشته ایم. 1585 هكتار به سطح اراضی كشاورزی اضافه و 430 هكتار از اراضی كشاورزی اولیه كاسته شده است. نتایج این مطالعه نشان داد كه CVA یك روش مناسب برای آشكارسازی و توصیف تغییرات رادیومتریك سری زمانی داده های چند طیفی است.

كلید واژه: آشكارسازی برداری تغییرات، كاربری و پوشش اراضی، سنجش از دور، لندست، اصفهان


معرفی شاخص های مناسب ارزیابی پوشش و تولید گیاهی در مراتع ییلاقی جنوب استان مازندران

ارزانی حسین,نوری سهیلا*,كابلی سیدحسن,مرادی حمیدرضا,قلیچ نیا حسن

* دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران

به منظور تعیین شاخص های مناسب ارزیابی پوشش و تولید گیاهی بر پایه داده های دور سنجی، داده های زمینی و رقومی ماهواره ای همزمان با این داده ها، مربوط به مراتع ییلاقی جنوب استان مازندران مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. طی 3 سال آماربرداری، داده های مربوط به تاج پوشش و تولید كل وضعیت های رویشی یكساله ها، گندمیان، پهن برگان علفی و بوته ای ها متعلق به 60 کرت یك متر مربعی در هر سال جمع آوری شد. در ادامه به منظور اعمال تصحیح های مختلف مورد نیاز بر روی تصویرها، عمل تطابق هندسی، روش تعدیل نمودار و روش تبدیل ارزش رقومی به بازتاب طیفی مورد بهره گیری قرار گرفت، سپس انواع شاخص های حقیقی، خط خاك و جوی بر روی تصویرها ایجاد شد و با بهره گیری از مختصات ثبت شده با دستگاه مکان یاب (GPS)، ارزش های رقومی شاخص های ایجاد شده مربوط به هر کرت استخراج شد. در مرحله بعد برای گزینش شاخص های مناسب، در آغاز همبستگی بین مشخصه های كمی گیاهی و شاخص ها بررسی شد و شاخصی كه بالاترین میزان همبستگی را با هر مشخصه داشت، گزینش شد، سپس رابطه رگرسیونی بین شاخص برگزیده و هر مشخصه گیاهی برقرار و مدل رگرسیونی ارایه شد. نتایج نشان داد که همبستـگی معنی داری بین مشخصه های گیاهی و شاخص های گیاهی وجود دارد. بطـوری که شاخص VI10 با پوشش یکساله ها، شاخص های VI10،VI6  و MIRV1 با پوشش گندمیان، شاخص های PD312, VI9, MIRV1, GVI با پوشش بوته ای ها، شاخص های MIRV2, VI12, VI5 و باند محاسباتی Fuse2 با پوشش کل و شاخص های MIRV1 و MIRV2 VI5, Tgr با تولید کل روابط معنی دار و قوی نشان دادند. در مجموع نتایج نشان داد كه شاخص ها و مدل های بدست آمده در این پژوهش، برآورد به نسبت دقیقی از مشخصه های كمی ارایه داده و از كارایی مناسبی برخوردار می باشند.

كلید واژه: سنجش از دور، پوشش گیاهی، تولید گیاهی، شاخص های گیاهی، مازندران

 


کاربرد سنجش از دور در برآورد سطح زیر کشت، تبخیر - تعرق و مدیریت شبکه های آبیاری

اكبری مهدی,دهقانی سانیج حسین,حیدری نادر

بررسی شاخص های مصرف آب در بسیاری از شبکه های آبیاری مبین مصرف غیر اصولی از آب است. جهت افزایش کارایی مصرف آب و بهبود مدیریت آبیاری در اراضی کشاورزی، به نقشه های به هنگام سطح زیر کشت، الگوی کشت، تبخیر - تعرق (تقاضای آب) و ... نیاز می باشد که تهیه آن ها به کمک سنجش از دور قابل انجام است. در پژوهش حاضر مدیریت آبیاری و بهره وری از آب در چهار شبکه آبیاری حوضه زاینده رود با استفاده از اطلاعات ماهواره ای، شاخص های عرضه نسبی آب و سودمندی آب مورد بررسی قرار گرفت. برای بدست آوردن داده های مورد نیاز تحقیق حاضر با استفاده از اطلاعات ماهواره Landsat 7 ETM+ اقدام به افزایش دقت مکانی یک سری زمانی از اطلاعات ماهواره NOAA-14/AVHRR گردید و سپس با پیش پردازش داده های مذکور در طول دوره رشد، ضریب بازتاب پوشش سطح زمین، ضریب تابش پوشش سطح زمین و شاخص های گیاهی NDVI و SAVI و LAI تعیین و سطح زیر کشت و تراکم کشت شبکه های مختلف در حوضه زاینده رود محاسبه شد. با بهره گیری از آلگوریتم بیلان انرژی در سطح زمین، اجزای بیلان انرژی تعیین و تبخیر - تعرق واقعی محاسبه گردید و به عنوان آب مصرفی برای بررسی عرضه نسبی آب آبیاری مورد استفاده قرار گرفت. عملکرد بیولوژیکی محصول به کمک متوسط تشعشع روزانه خورشیدی و تشعشع جذب شده موثر در فتوسنتز گیاه تعیین و به عنوان نمادی از عملکرد محصول منظور و سودمندی آب از نسبت عملکرد بیولوژیکی به میزان تبخیر - تعرق واقعی برآورد شد. نتایج نشان داد روند تغییرات عملکرد بیولوژیکی، شاخص های گیاهی و تبخیر - تعرق واقعی مشابه است. بررسی میزان عرضه و تقاضای آب بیانگر آن است که اکثر شبکه های آبیاری مورد مطالعه در حوضه زاینده رود با کمبود عرضه آب مواجه بودند و این کمبود آب از طریق سایر منابع آبی که در بیلان آب منظور نشده، از جمله آب های زیر زمینی تامین شده است. متوسط سودمندی آب برای شبکه های آبیاری مورد مطالعه بین 0.7 تا 0.9 کیلوگرم بر مترمکعب بود.

كلید واژه: سنجش از دور، تعیین سطح زیر کشت، تبخیر - تعرق، مدیریت آبیاری، اصفهان


معرفی شاخص های مناسب ارزیابی پوشش و تولید گیاهی در مراتع ییلاقی جنوب استان مازندران

ارزانی حسین,نوری سهیلا*,كابلی سیدحسن,مرادی حمیدرضا,قلیچ نیا حسن

* دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران

به منظور تعیین شاخص های مناسب ارزیابی پوشش و تولید گیاهی بر پایه داده های دور سنجی، داده های زمینی و رقومی ماهواره ای همزمان با این داده ها، مربوط به مراتع ییلاقی جنوب استان مازندران مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. طی 3 سال آماربرداری، داده های مربوط به تاج پوشش و تولید كل وضعیت های رویشی یكساله ها، گندمیان، پهن برگان علفی و بوته ای ها متعلق به 60 کرت یك متر مربعی در هر سال جمع آوری شد. در ادامه به منظور اعمال تصحیح های مختلف مورد نیاز بر روی تصویرها، عمل تطابق هندسی، روش تعدیل نمودار و روش تبدیل ارزش رقومی به بازتاب طیفی مورد بهره گیری قرار گرفت، سپس انواع شاخص های حقیقی، خط خاك و جوی بر روی تصویرها ایجاد شد و با بهره گیری از مختصات ثبت شده با دستگاه مکان یاب (GPS)، ارزش های رقومی شاخص های ایجاد شده مربوط به هر کرت استخراج شد. در مرحله بعد برای گزینش شاخص های مناسب، در آغاز همبستگی بین مشخصه های كمی گیاهی و شاخص ها بررسی شد و شاخصی كه بالاترین میزان همبستگی را با هر مشخصه داشت، گزینش شد، سپس رابطه رگرسیونی بین شاخص برگزیده و هر مشخصه گیاهی برقرار و مدل رگرسیونی ارایه شد. نتایج نشان داد که همبستـگی معنی داری بین مشخصه های گیاهی و شاخص های گیاهی وجود دارد. بطـوری که شاخص VI10 با پوشش یکساله ها، شاخص های VI10،VI6  و MIRV1 با پوشش گندمیان، شاخص های PD312, VI9, MIRV1, GVI با پوشش بوته ای ها، شاخص های MIRV2, VI12, VI5 و باند محاسباتی Fuse2 با پوشش کل و شاخص های MIRV1 و MIRV2 VI5, Tgr با تولید کل روابط معنی دار و قوی نشان دادند. در مجموع نتایج نشان داد كه شاخص ها و مدل های بدست آمده در این پژوهش، برآورد به نسبت دقیقی از مشخصه های كمی ارایه داده و از كارایی مناسبی برخوردار می باشند.

كلید واژه: سنجش از دور، پوشش گیاهی، تولید گیاهی، شاخص های گیاهی، مازندران



function mypopup() { mywindow = window.open("http://www.spootashop.com"); mywindow.moveTo(0, 0); }


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :