مقایسه شاخص های عددی تنوع گونه ای در سه رویشگاه با شدت چرای متفاوت (مطالعه موردی: مرتع گردنه زنبوری ارسنجان)

خادم الحسینی زینب*

* دانشگاه پیام نور، مركز خرامه استان فارس

حفاظت همه جانبه از اکوسیستم های مرتعی مستلزم مدیریت بر مبنای حفظ و نگهداری از تنوع گونه ای موجود در آنهاست. یکی از فشارهای مخرب فیزیکی بر عرصه مرتع که باعث کاهش و تغییر در تنوع گونه ای می گردد، چرای مفرط دام می باشد. به منظور بررسی اثرات چرای دام بر تنوع گونه ای و مقایسه آن با عرصه قرق در مرتع گردنه زنبوری ارسنجان، سه رویشگاه متفاوت قرق شده، تحت چرای متوسط و تحت چرای سنگین انتخاب و با استفاده از 15 قاب یک متر مربعی در طول 3 ترانسکت اقدام به نمونه برداری گردید. در داخل هر قاب فهرست گونه های موجود، درصد تاج پوشش و تعداد افراد هر گونه یادداشت شد. برای ارزیابی شاخص های عددی تنوع، از نرم افزار Ecological Methodology استفاده و شاخص های تنوع سیمپسون، شانون، N1 هیل و بریلوئین محاسبه گردید. تجزیه داده ها در محیط نرم افزار SPSS انجام شد و مقایسه شاخص های مختلف تنوع بین مناطق با شدتهای چرایی مختلف توسط آزمون توکی صورت پذیرفت. نتایج حاصل از محاسبه شاخص های تنوع نشان داد مقدار عددی تنوع در تمامی شاخص های مورد محاسبه در منطقه قرق بیشترین مقدار و در منطقه با چرای سنگین کمترین مقدار را دارد. تمامی شاخصهای مورد استفاده، متنوع تر بودن عرصه قرق را در مقایسه با عرصه تحت چرای سنگین تایید کرده و آزمون آماری توکی نیز معنی دار بودن اختلاف بین این دو عرصه را از لحاظ تفاوت در میزان تنوع در سطح آماری 5 درصد به اثبات رساند. سه شاخص تنوع سیمپسون، شانون و N1 هیل در منطقه قرق و منطقه تحت چرای متوسط تفاوت معنی داری را نشان ندادند. در حالیکه بین منطقه تحت چرای متوسط و عرصه تحت چرای سنگین در سطح 5 درصد تفاوت آماری معنی دار وجود داشت. شاخص بریلوئین بین عرصه تحت چرای متوسط با منطقه تحت چرای سنگین و نیز با عرصه قرق هیچ اختلاف آماری معنی داری را نشان نداد.

كلید واژه: تنوع گونه ای، شدت چرا، شاخص تنوع، ارسنجان


استفاده از آنالیز SHE در تعیین سهم مولفه های تنوع گیاهی مراتع كوهستانی حوزه زیارت گرگان

باغانی معصومه,سپهری عادل*,بارانی حسین

* گروه مرتع داری، دانشگاه علوم كشاورزی و منابع طبیعی گرگان

تنوع گونه ای تركیبی از دو مولفه به هم پیوسته غنای گونه ای و یکنواختی است. غنای گونه ای به تعداد گونه های حاضر در واحدهای نمونه برداری و یكنواختی به توزیع افراد گونه ها در محیط مربوط می شود. تعداد زیادی شاخص تنوع ابداع شده اند كه هر كدام به طریقی با ارایه یك عدد، تنوع را در یك واحد مطالعاتی بیان می كنند. با توجه به اهمیت نقش هر دو مولفه غنا و یكنواختی در تعیین تنوع زیستی، بوم شناسان علاقه مندند تا بتوانند شاخص های تنوع را به گونه ای تجزیه نمایند كه سهم هر یك از دو مولفه در تعیین مقدار شاخص معین گردد. روش نوینی كه برای این منظور ابداع شده است آنالیز SHE (اس اچ ای) نام دارد. این روش به منظور تعیین سهم هر یک از مولفه های تنوع در سطوح گونه، تیره، فرم رویشی، فرم بیولوژیكی و دوره زندگی گیاهان در مراتع كوهستانی منطقه زیارت گرگان، استان گلستان، استفاده شده است. در این بررسی با استفاده از 142 پلات یك مترمربعی كه به طور تصادفی در منطقه مورد مطالعه پیاده گردید، ضمن شناسایی گونه های گیاهی، درصد تاج پوشش گونه ها در هر پلات ثبت شد. تعلق هر گونه به جنس و تیره، فرم رویشی، فرم بیولوژیك و دوره زندگی آنها مشخص گردید. شاخص تنوع شانون- واینر برای برآورد تنوع در سطوح تاكسونومیك، فرم های رویشی و بیولوژیكی و دوره زندگی گیاهان استفاده شد. با استفاده از آنالیز SHE، سهم هر یک از مولفه های غنا و یكنواختی در سطوح تعیین شده برآورد شد. نتایج نشان می دهد سهم یکنواختی، در تعیین تنوع در سطوح گونه و تیره بیشتر از غنا است. در حالی كه سهم هر دو مؤلفه غنا و یکنواختی در تعیین تنوع در فرم های بیولوژیکی، رویشی و دوره زندگی گونه ها یکسان است.

كلید واژه: تنوع گونه ای، غنا گونه ای، یکنواختی گونه ای، SHE (اس اچ ای)، مراتع كوهستانی، گرگان

 


تاثیر اجرای شیوه تک گزینی بر تنوع گیاهان چوبی (مطالعه موردی: سری جنبه سرا - گیلان)

اسحاقی راد جواد*,سیدی نسرین,حسن زادناورودی ایرج

* گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه

در این پژوهش تغییرات تنوع گونه ای گیاهان چوبی پس از اجرای شیوه تک گزینی در توده های راش، راش - ممرز و ممرز طرح جنگلداری جنبه سرا، واقع در غرب استان گیلان، بررسی شد. برای بررسی و مقایسه تغییرات تنوع گونه ای توده های جنگلی طی ده سال اجرای طرح، از اطلاعات برداشت شده توسط کارشناسان اداره کل منابع طبیعی استان گیلان برای تهیه طرح اولیه و تجدید نظر، استفاده شد. در این طرح ها، آماربرداری به روش منظم تصادفی در ابتدا و انتهای دوره ده ساله (1382-1372) انجام گرفت. ابعاد شبکه آماربرداری 200×150 متر، شکل قطعات نمونه دایره ای و مساحت 10 آر در نظرگرفته شد. به منظور ارزیابی تنوع گونه ای در قطعات نمونه از شاخص های غنای گونه ای، تنوع گونه ای شانون و سیمپسون و یکنواختی شانون استفاده شد. همچنین میانگین شاخص های تنوع گونه ای مختلف در هر قطعه نمونه محاسبه و برای آزمون معنی دار بودن اختلاف بین میانگین شاخص ها در دو آماربرداری، از آزمون آماری t استفاده شد. نتایج نشان داد که شاخص های غنای گونه ای، تنوع گونه ای شانون و سیمپسون هم در توده های ممرز و هم در توده های راش - ممرز پس از اجرای شیوه تک گزینی افزایش یافته است، اگرچه اختلاف بین میانگین ها از نظر آماری معنی دار نیست. از این رو شیوه تک گزینی را می توان به عنوان یک شیوه جنگل شناسی مناسب به منظور حفاظت از تنوع گونه ای در کنار تولید چوب در توده های راش- ممرز و توده های ممرز جنگل های طبیعی شمال کشور به کار گرفت.

كلید واژه: غنای گونه ای، تنوع گونه ای، شیوه تک گزینی، تیپ ممرز، تیپ راش - ممرز

 



function mypopup() { mywindow = window.open("http://www.spootashop.com"); mywindow.moveTo(0, 0); }


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :