تبلیغات
برترین مقالات و موضوعات روز کشاورزی - مطالب ابر تنش خشکی

تاثیر کودهای ریزمغذی بر عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان تحت شرایط تنش خشکی

رحیمی زاده مجید,كاشانی علی,زارع فیض آبادی احمد,مدنی حمید,سلطانی الیاس*

* دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

آفتابگردان (Helianthus annus L.) مهمترین گیاه روغنی در ایران است. هدف از این مطالعه ارزیابی اثرات کاربرد ریزمغذی ها بر عملکرد آفتابگردان در شرایط تنش خشکی بود. این آزمایش در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گلمکان (ایران) در سال 1384 با استفاده از آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار صورت گرفت. آبیاری با سه سطح (معمول، تنش کم، تنش شدید) به عنوان فاکتور اصلی و شش تیمار کودی ریزمغذی ((1) شاهد، (2) مصرف آهن، (3) مصرف آهن + روی، (4) مصرف آهن + روی + مس، (5) مصرف آهن + روی + مس + منگنز و (6) مصرف آهن + روی + مس + منگنز + بور) به عنوان فاکتور فرعی در داخل کرتهای قرار گرفتند. کودهای پایه (نیتروژن، فسفر، پتاسیم) و ریزمغذی ها بر اساس نیاز گیاه و آزمون خاک استفاده شدند. نتایج نشان داد که ارتفاع گیاه، مقدار کلروفیل در برگها، قطر طبق، تعداد دانه در طبق و عملکرد دانه اختلاف معنی داری در تیمار شاهد نسبت به تیمارهای تنش داشتند. اما تیمار آبیاری اثر معنی داری بر تاریخ گلدهی، وزن هزار دانه و درصد روغن نداشت. همچنین نتایج نشان داد که تیمارهای ریزمغذی تعداد دانه در طبق، عملکرد بذر و درصد روغن را به طور معنی داری افزایش دادند. بنابراین تحت شرایط خشکی کاربرد ریزمغذی ها مقاومت به خشکی در آفتابگردان را افزایش می دهد.

كلید واژه: آفتابگردان، تنش خشکی، عناصر ریز مغذی

 


بررسی برخی صفات كمی و كیفی ژنوتیپ های امیدبخش چغندرقند در شرایط تنش خشكی

فتح اله طالقانی داریوش*,صادق زاده حمایتی سعید,مطلوبی فرشید,خیامیم سمر

* موسسه تحقیقات چغندرقند

این تحقیق به منظور ارزیابی هشت ژنوتیپ جدید چغندرقند نسبت به خشكی در سه تیمار متفاوت آبیاری (حالت معمول، تنش اول فصل و تنش مداوم در طول فصل) طی سال های 1384 و 1385 در ایستگاه تحقیقاتی مهندس مطهری موسسه تحقیقات چغندرقند کرج اجرا شد. این هشت ژنوتیپ حاصل اجرای طرح های تحقیقاتی قبلی در موسسه تحقیقات چغندرقند بودند و از بین ده ها ژنوتیپ مورد بررسی انتخاب شدند. ژنوتیپ های مذكور واكنش متفاوتی به تنش خشكی داشتند كه جهت ارزیابی دقیق تر در این تحقیق در نظر گرفته شدند. این آزمایش به صورت کرت های خردشده (سطوح مختلف خشكی در كرت های اصلی و ژنوتیپ ها در كرت های فرعی) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تكرار اجرا شد. نتایج نشان داد تیمار بدون تنش (آبیاری پس از هر 80 میلی متر تبخیر از تشتك كلاسA ) و تنش اول فصل (سه بار آبیاری جهت استقرار بوته ها، عدم آبیاری تا 500 میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A و سپس تداوم آبیاری به شکل نرمال) از نظر عملکرد ریشه، عملکرد شکرسفید و نسبت وزن ریشه به اندام هوایی در گروه آماری مشترک قرار گرفتند، اما راندمان مصرف آب با تنش اول فصل معادل 35درصد نسبت به تیمار نرمال به طور معنی دار افزایش یافت. در بین ژنوتیپ های مورد بررسی، ژنوتیپ های 7112، BP کرج و RS003 بیشترین عملکرد شکرسفید، راندمان مصرف آب و شاخص تحمل به خشکی و ژنوتیپ7221-II  کمترین مقدار این صفات را به خود اختصاص داد. عملکرد شکر سفید، کارآیی مصرف آب و شاخص تحمل به خشکی ژنوتیپ I13*7221-II در مقایسه با ژنوتیپ7221-II  به ترتیب معادل 22، 49، 62 و 187 درصد بیش تر بود و از ثبات عملکرد بهتری در شرایط تنش برخوردار بود. با توجه به نتایج این مطالعه، به نظر می رسد كه می توان از ژرم پلاسم چغندر علوفه ای كه از توانایی بیشتری در خصوص تولید ریشه در شرایط خشكی برخوردار هستند، در برنامه های اصلاحی استفاده کرد. احتمالا با انتقال صفت تولید ریشه مناسب این نوع ژنوتیپ ها به چغندرقند در شرایط خشكی می توان به پیشرفت های مناسبی در زمینه تحمل به خشكی چغندرقند دست یافت.

كلید واژه: تنش خشکی، تنش اول فصل، تنش مداوم در فصل، ژنوتیپ، چغندرقند، شاخص تحمل به خشکی

 


تعیین فنولوژی و میزان رشد اولیه مطلوب برای نخود در شرایط دیم گنبد و گرگان

سلطانی افشین,فرجی ابوالفضل

به منظور بررسی تاثیر صفات مختلف به نژادی بر خصوصیات رویشی، مراحل فنولوژی و عملکرد دانه نخود (Cicer arietinum L.) در شرایط دیم و استفاده از این صفات در برنامه های اصلاحی آینده، یک آزمایش شبیه سازی رایانه ای با استفاده از مدل Cyrus انجام شد. کاهش یا افزایش 4 پارامتر موثر بر نخود در رقم هاشم (واریته مورد کشت منطقه) با استفاده از آمار 88 ساله آب و هوایی در دو منطقه گنبد و گرگان و در شرایط دیم مورد بررسی قرار گرفت. مهمترین عامل افزایش عملکرد دانه در شرایط دیم گنبد و گرگان کاهش رشد رویشی و حفظ رطوبت جهت دوره پر شدن دانه از طریق ایجاد 20 درصد زودرسی در مرحله سبز شدن تا شروع گلدهی بود. در واقع توزیع مناسب رطوبت موجود بین مراحل رشد رویشی و زایشی می تواند سبب افزایش قابل توجه عملکرد دانه شود. این مساله بخصوص در شرایط دیم گنبد که دارای تنش خشکی شدیدتر در انتهای فصل رشد بوده و زودرسی یک صفت مطلوب جهت به نژادی می باشد، بسیار حایز اهمیت است. بیشترین افزایش عملکرد دانه از طریق افزایش 20 درصد زودرسی در مرحله سبزشدن تا گلدهی به دست آمد که سبب افزایش عملکرد دانه نسبت به رقم هاشم در هر دو منطقه گنبد (49 درصد افزایش نسبت به رقم هاشم با عملکرد دانه 1769 کیلوگرم در هکتار) و گرگان (25 درصد افزایش نسبت به رقم هاشم با عملکرد دانه 2265 کیلوگرم در هکتار) گردید. همچنین احتمال وقوع عملکردهای بالاتر از رقم هاشم در اثر 20 درصد افزایش زودرسی در مرحله سبز شدن تا گلدهی در دو منطقه گنبد و گرگان به ترتیب 100 و 94.4 درصد بود.

كلید واژه: نخود، رقم، شبیه سازی، تنش خشکی، عملکرد، شرایط دیم


واکنش های فیزیولوژیک و مورفولوژیک علف هرز جو دره به سطوح مختلف تنش خشکی (Hordeum spontaneum C. Koch)

غدیری حسین*,عدالت محسن

* دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

علف هرز جودره (Hordeum spontaneum C.Koch) در بسیاری از مزارع گندم استان فارس آلودگی شدیدی ایجاد کرده است. مطالعه ویژگی های فیزیولوژیک و مورفولوژیک این علف هرز در شرایط تنش خشکی به شناسایی عوامل موثر در بقای آن کمک می کند. بدین منظور آزمایشی گلخانه ای بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. چهار رژیم مختلف آبیاری شامل 100 درصد ظرفیت مزرعه (شاهد)، 75 درصد ظرفیت مزرعه، 50 درصد ظرفیت مزرعه و 25 درصد ظرفیت مزرعه برای گیاهان در نظر گرفته شد که این تیمارها به روش وزنی روی گلدانها اعمال شدند. برای اندازه گیری ویژگی های فیزیولوژیک از دستگاه اندازه گیری فتوسنتز ADC مدل LCi استفاده شد. ویژگی های مورفولوژیک مانند تعداد پنجه، ارتفاع گیاه، تعداد سنبله در واحد سطح، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در انتهای دوره رشد گیاه اندازه گیری شدند. نتایج آزمایش نشان داد که حداکثر فتوسنتز در تیمار 100 درصد ظرفیت مزرعه و مرحله پنجه زنی پس از آبیاری و حداقل آن در تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه و مرحله پنجه زنی پیش از آبیاری بدست آمد. حداکثر میزان تعرق در تیمار 100 درصد ظرفیت مزرعه و مرحله پنجه زنی پس از آبیاری و حداقل در تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه و مراحل پنجه زنی پیش از آبیاری و ساقه دهی پیش از آبیاری دیده شد. حداکثر هدایت روزنه ای در تیمار 100 درصد ظرفیت مزرعه و مرحله ساقه دهی پس از آبیاری و حداقل آن در تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه و مرحله پنجه زنی پیش از آبیاری بدست آمد. حداکثر غلظت CO2 زیر روزنه ای در تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه و مرحله پنجه زنی پیش از آبیاری و حداقل در تیمار 100 درصد ظرفیت مزرعه و مرحله پنجه زنی پس از آبیاری وجود داشت. حداکثر عملکرد بیولوژیک در گلدان و ارتفاع گیاه در تیمار 75 درصد ظرفیت مزرعه و حداقل آن در تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه بدست آمد و بیشترین تعداد سنبله و عملکرد دانه در گلدان در تیمار 100 درصد ظرفیت مزرعه و کمترین آن در تیمار 25 درصد ظرفیت مزرعه بدست آمد. نتیجه گیری کلی اینکه، شاید بتوان یکی از علل بقای علف هرز جودره در تنش های شدید رطوبتی را به قدرت این گیاه در نگهداری سرعت فتوسنتز خود و سازگاری فیزیولوژیک بیشتر این گیاه در شرایط تنش ربط داد. کاهش بیشتر میزان تعرق گندم در شرایط تنش نسبت به جودره نیز یکی از دیگر از مکانیسم های بقای علف هرز جودره در شرایط تنش است به این دلیل که جودره با مصرف آب بیشتر نسبت به گندم توانایی بقای خود را بالا می برد.

كلید واژه: جو دره، تنش خشکی، ویژگی های فیزیولوژیک، ویژگی های مورفولوژیک


اثر تنش خشكی ناشی از PEG در چند گونه یونجه یكساله در شرایط آب كشت (Aquaculture)

قمری زارع عباس*,رضوانی سعید,فروتن مسیح

* گروه تحقیقات زیست فناوری منابع طبیعی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

یونجه های یكساله (Medicago spp.) گیاهانی مناسب برای كشت در مناطقی هستند كه دچار مشكل فرسایش خاك هستند و از آنجا كه این مناطق با محدودیت منابع آبی مواجهند، مقاوم بودن این گونه ها در برابر تنش خشكی نقش مهمی در استقرار آنها ایفا می كند. در این تحقیق، واکنش به تنش آبی نه جمعیت از پنج گونه یونجه یكساله در شرایط آب كشت (aquaculture) ارزیابی شد. برای القای تنش خشكی از غلظت های مختلف PEG استفاده شد و برخی صفات فیزیولوژیكی و بیوشیمیایی از قبیل درصد جوانه زنی، وضع ظاهری برگ ها، طول ریشه و ساقه و میزان پرولین آزاد و قندهای محلول علوفه اندازه گیری شد. نتایج حاكی از این است كه تیمار PEG نقش مهمی در القای تنش خشكی داشت. پارامترهای بیوشیمیایی در مقایسه با پارامترهای فنوتیپی همبستگی بیشتری با تنش خشكی نشان دادند. به نظر می رسد كه ذخیره قند در سیتوپلاسم از سطوح پایین تنش آغاز می شود و با افزایش تنش، گیاه اقدام به ذخیره پرولین می نماید. برتری جمعیت ها از نظر صفات یاد شده الگوی یكنواختی نداشت به طوری كه M. truncatula از نظر صفات بیوشیمیایی و  M. orbicularis از نظر صفات فنوتیپی نسبت به گونه های دیگر برتری نشان دادند. احتمال دارد بهبود مقاومت به خشكی از طریق ذخیره پرولین در حین پدیده اشتقاق فیلوژنتیك در ژنوم یونجه پدید آمده باشد.

كلید واژه: یونجه یکساله، آب کشت، تنش خشکی، پلی اتیلن گلیکول


اثرات فیزیولوژیک تنش خشکی ناشی از پلی اتیلن گلایکول بر جوانه زنی ژنوتیپ های نخود (.Cicer arietinum L)

معصومی علی,كافی محمد,خزاعی حمیدرضا

نخود یکی از قدیمی ترین حبوبات مهم کشت شده در مناطق حاشیه ای و مناطق خشک و نیمه خشک به شمار می آید. جوانه زنی و استقرار گیاهچه نخود به عنوان یکی از محصولات زراعی مناطق خشک و نیمه خشک برای تعیین تراکم نهایی بوته در واحد سطح دارای اهمیت ویژه ای است. هدف از این پژوهش بررسی اثر چهار سطح تنش خشکی و یک تیمار شاهد بدون تنش (شامل: صفر، 4- ، 8- ، 12- ، 16- بار) بر جوانه زنی 12 ژنوتیپ نخود، با استفاده از پلی اتیلن گلایکول بود. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در شرایط کنترل شده، درون انکوباتور آزمایشگاه فیزیولوژی دانشگاه فردوسی در سال 1384 انجام شد. در تمام سطوح خشکی صفات رشدی شامل سرعت و درصد جوانه زنی، طول و وزن خشک ریشه چه و ساقه چه و نسبت آنها و در نهایت میزان مصرف ذخیره غذایی لپه ها، کاهش یافت و روند نزولی در آنها مشاهده شد. با توجه به تنوع صفات در پتانسیل های 4- و 8- بار، می توان گفت که این بازه، بهترین محدوده برای تعیین میزان تحمل ژنوتیپ های نخود به تنش خشکی بود و در تنش های شدید خشکی اکثر ژنوتیپ ها قادر به تولید ریشه چه و ساقه چه نبودند. به طور کلی ژنوتیپ های جم، کرج 31-60-12، ILC482 و MCC101 به شرایط خشکی پاسخ مطلوبتری دادند. با تکرار این آزمایش در مراحل دیگر رشد در شرایط مزرعه با اطمینان بیشتری می توان کشت این ارقام را در مناطق تحت تنش توصیه کرد.

كلید واژه: نخود (.Cicer arietinum L)، جوانه زنی، پلی اتیلن گلایکول (PEG)، تنش خشکی


بررسی تغییرهای فیزیومورفولوژیک سبزفرش های بومی و خارجی، در تنش خشکی و آبیاری دوباره

سلاح ورزی یحیی,تهرانی فر علی,گزانچیان علی

کمبود آب در شرایط کنونی یک موضوع بحرانی و حیاتی برای بیشتر کشورهای واقع در مناطق خشک و بیابانی است. این پژوهش به منظور بررسی پاسخ های مورفولوژیک و فیزیولوژیک سبزفرش های بومی و خارجی تحت تنش خشکی, به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی نامتعادل در سال 1385 به اجرا درآمد. دو رقم از سبزفرش های خارجی («استارلت» از .Schreb arundinacea Festuca و «باربال» از .perenne Lolium L) و یک توده بومی (Festuca arundinacea) از شهرستان قوچان در شش سطح آبیاری 1- تنش متوسط (50% ظرفیت زراعی)، 2- تنش شدید (25% ظرفیت زراعی)، 3- آبیاری و رشد دوباره از تیمار 25% ظرفیت زراعی و به همراه سه گروه از گلدان ها ی آبیاری کامل (Fc) که به عنوان شاهد همزمان با هریک از سه سطح تنش نمونه برداری شدند، تیمارهای این آزمایش را تشکیل می دادند. نتایج نشان داد که توده بومی چمانواش بلند تحت تنش شدید خشکی با 15 برابر افزایش نسبت به شاهد، بیشترین میزان پرولین را در خود انباشته کرد که در نتیجه آن می توانست با میانگین 2/81% بالاترین مقادیر محتوای نسبی آب برگ را به خود اختصاص دهد. همچنین از نظر نشت الکترولیتی از یاخته ها نیز مشخص شد که سبزفرش های تجاری چمانواش بلند و چچم به ترتیب با 38% و 48% در مقایسه با توده بومی خسارت بیشتری را متحمل شدند.
ویژگی های فیزیولوژیک یاد شده به همراه افزایش 85% نسبت ریشه به شاخساره در توده بومی، این سبزفرش را در برابر تنش های شدید خشکی بسیار مقاوم نشان داد.

كلید واژه: بازپروری، پرولین، تنش خشکی، سبزفرش های بومی نشت الکترولیت


اثر تنش خشکی در مراحل رشدی مختلف بر عملکرد دانه و برخی ویژگی های زراعی و فیزیولوژیکی سه رقم گلرنگ بهاره

امیدی تبریزی امیرحسین*

* موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر

ارزیابی عملکرد دانه سه رقم گلرنگ بهاره تحت تاثیر تنش خشکی ایجاد شده در اثر قطع آبیاری در مراحل مختلف رشدی در قالب طرح اسپیلت پلات با پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار و در دو سال زراعی (1383-1381) در کرح انجام شد، تیمار اصلی، شش سطح تنش خشکی در مراحل رشدی تکمه زنی و دانه بندی، تکمه زنی و گلدهی، تکمه زنی، گل دهی، دانه بندی و بدون تنش در ارقام محلی اصفهان، اراک 2811 و FO2 اعمال شد. بر اساس نتایج، بالاترین عملکرد دانه متعلق به رقم محلی اصفهان در تیمار بدون تنش با 1258 کیلوگرم در هکتار بود. این رقم در تیمار تنش ناشی از قطع آبیاری در مرحله پر شدن دانه اختلاف معنی داری در عملکرد دانه نشان نداد. تنش خشکی در مرحله تکمه زنی و گل دهی بیشترین تاثیر را در عملکرد دانه نسبت به مرحله پر شدن دانه داشت، بنابراین، این سطح آبیاری قابل توصیه به زراعین است. ارقام در مرحله گل دهی به حداکثر سرعت رشد محصول (CGR) رسیدند و بعد از آن کاهش سرعت رشد نشان دادند، کمبود رطوبت در مراحل رشد تکمه زنی و گلدهی موجب کاهش شدید سرعت رشد شد. قطع آبیاری در مرحله تکمه زنی و پر شدن دانه باعث کاهش RGR شد. نتایج این بررسی نشان داد با قطع آبیاری پس از پایان مرحله گل دهی یا شروع پر شدن دانه ضمن اینکه عملکرد دانه دچار افت چندانی نمی شود، در مصرف آب نیز صرفه جویی خواهد شد.

كلید واژه: گلرنگ بهاره، تنش خشکی، عملکرد دانه، شاخص های رشد

 



function mypopup() { mywindow = window.open("http://www.spootashop.com"); mywindow.moveTo(0, 0); }


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :