بررسی تغییرات كاربری اراضی محدوده شهر اصفهان با استفاده از تكنیك آشكارسازی برداری تغییرات طی سال های 1366 تا 1377

سفیانیان علیرضا*

* دانشكده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان

پایش تغییرات كاربری و پوشش اراضی نقش اساسی در برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست دارد. داده های ماهواره ای كارایی بالایی در آشكارسازی و تجزیه و تحلیل تغییرات زیست محیطی دارند. روش های متعددی برای آشكارسازی تغییرات یك منطقه با استفاده از تصاویر ماهواره ای وجود دارد كه هر كدام دارای مزایا و محدودیت هایی هستند. آشكارسازی برداری تغییرات (Change Vector Analysis) یكی از این روش ها است. این روش برپایه آشكارسازی تغییرات رادیومتریك بین دو سری زمانی داده ماهواره ای استوار است. مشخص شدن محدوده تغییرات در كنار ماهیت تغییرات از مزایای بسیار مهم این روش نسبت به سایر روش ها است. هدف اصلی از این مقاله توصیف روش آشكارسازی برداری تغییرات (CVA) و به كارگیری آن برای آشكارسازی تغییرات پوشش اراضی در محدوده فعلی شهر اصفهان طی یك دوره 11 ساله است. بدین منظور دو سری داده از سنجنده TM ماهواره لندست به تاریخ 15 خرداد 1366 و تاریخ 13 خرداد 1377 انتخاب گردیدند. داده های ماهواره ای از لحاظ نوع سنجنده و زمان برداشت به گونه ای انتخاب شدند كه نیازی به تصحیح رادیومتریك نباشد. پس از زمین مرجع كردن تصاویر و انتقال محدوده مطالعه روی آنها با استفاده از روشCVA  تغییرات منطقه از لحاظ بزرگی و جهت بررسی گردید. نقشه تغییرات به دست آمده دارای ضریب كاپای 63.19 و صحت كلی 74.4 است. نتایج نشان می دهد طی این دوره 3360 هكتار از اراضی محدوده شهر اصفهان تغییر كاربری داشته است. از این میان در 1340 هكتار از اراضی كه عمدتاً جزء اراضی كشاورزی بوده اند، توسعه فعالیت های شهرسازی را داشته ایم. 1585 هكتار به سطح اراضی كشاورزی اضافه و 430 هكتار از اراضی كشاورزی اولیه كاسته شده است. نتایج این مطالعه نشان داد كه CVA یك روش مناسب برای آشكارسازی و توصیف تغییرات رادیومتریك سری زمانی داده های چند طیفی است.

كلید واژه: آشكارسازی برداری تغییرات، كاربری و پوشش اراضی، سنجش از دور، لندست، اصفهان


کاربرد سنجش از دور در برآورد سطح زیر کشت، تبخیر - تعرق و مدیریت شبکه های آبیاری

اكبری مهدی,دهقانی سانیج حسین,حیدری نادر

بررسی شاخص های مصرف آب در بسیاری از شبکه های آبیاری مبین مصرف غیر اصولی از آب است. جهت افزایش کارایی مصرف آب و بهبود مدیریت آبیاری در اراضی کشاورزی، به نقشه های به هنگام سطح زیر کشت، الگوی کشت، تبخیر - تعرق (تقاضای آب) و ... نیاز می باشد که تهیه آن ها به کمک سنجش از دور قابل انجام است. در پژوهش حاضر مدیریت آبیاری و بهره وری از آب در چهار شبکه آبیاری حوضه زاینده رود با استفاده از اطلاعات ماهواره ای، شاخص های عرضه نسبی آب و سودمندی آب مورد بررسی قرار گرفت. برای بدست آوردن داده های مورد نیاز تحقیق حاضر با استفاده از اطلاعات ماهواره Landsat 7 ETM+ اقدام به افزایش دقت مکانی یک سری زمانی از اطلاعات ماهواره NOAA-14/AVHRR گردید و سپس با پیش پردازش داده های مذکور در طول دوره رشد، ضریب بازتاب پوشش سطح زمین، ضریب تابش پوشش سطح زمین و شاخص های گیاهی NDVI و SAVI و LAI تعیین و سطح زیر کشت و تراکم کشت شبکه های مختلف در حوضه زاینده رود محاسبه شد. با بهره گیری از آلگوریتم بیلان انرژی در سطح زمین، اجزای بیلان انرژی تعیین و تبخیر - تعرق واقعی محاسبه گردید و به عنوان آب مصرفی برای بررسی عرضه نسبی آب آبیاری مورد استفاده قرار گرفت. عملکرد بیولوژیکی محصول به کمک متوسط تشعشع روزانه خورشیدی و تشعشع جذب شده موثر در فتوسنتز گیاه تعیین و به عنوان نمادی از عملکرد محصول منظور و سودمندی آب از نسبت عملکرد بیولوژیکی به میزان تبخیر - تعرق واقعی برآورد شد. نتایج نشان داد روند تغییرات عملکرد بیولوژیکی، شاخص های گیاهی و تبخیر - تعرق واقعی مشابه است. بررسی میزان عرضه و تقاضای آب بیانگر آن است که اکثر شبکه های آبیاری مورد مطالعه در حوضه زاینده رود با کمبود عرضه آب مواجه بودند و این کمبود آب از طریق سایر منابع آبی که در بیلان آب منظور نشده، از جمله آب های زیر زمینی تامین شده است. متوسط سودمندی آب برای شبکه های آبیاری مورد مطالعه بین 0.7 تا 0.9 کیلوگرم بر مترمکعب بود.

كلید واژه: سنجش از دور، تعیین سطح زیر کشت، تبخیر - تعرق، مدیریت آبیاری، اصفهان


برسی عوامل موثر بر توسعه و پذیرش ابیاری بارانی (مطالعه موردی استان اصفهان)

رفیعی دارانی هادی,بخشوده محمد*

* دانشكده كشاورزی، دنشگاه شیراز

برای مقابله با مساله محدودیت آب در بخش کشاورزی، گسترش سیستم های آبیاری تحت فشار در اولویت برنامه های توسعه دولت قرار گرفت است. گسترش توسعه این سیستم ها با مشکلات فنی، اقتصادی و اجتماعی متعددی روبروست که منجر به کاهش روند تقاضا برای این سیستم ها شده است. از جمله این مشکلات عدم پذیرش سیستم آبیاری بارانی توسط کشاورزان است. به دلیل عوامل متعدد فردی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی پیرامون کشاورزان، عوامل زیادی در پذیرش یا عدم پذیرش یا عدمپذیرش و تغییر در سیستم تاثیر گذار هستند. بنابرین شناسایی این عوامل و جهت دادن سیاست ها به سمت آنها، از جمله راهکارهای اصلی برای پذیرش تکنولوژی آب اندوز توسط کشاورزان است. بر این اساس، هدف اصلی این مطالعه برسی و تعیین سازه های موثر بر توسعه و پذیرش سیستم های ابیاری بارانی در استان اصفهان است. همچنین در این مطالعه از مدل لاجیت برای توضیح رفتار کشاورزان در مورد عوامل موثر بر پذیرش استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان داد که تعداد نیروی کار خانوادگی و تعداد قطعات زمین تاثیر منفی و اندازه مزرعه سواد، شغل کشاورز، شیب زمین، ناهمگون بودن خاک، محدودیت متوسط آب و گرفتن وام بر پذیرش آبیاری بارانی تاثیر مثبت داشتند. همچنین متغیرهای سن کشاورز، نوع بهره برداری از زمین، رسی و شنی بودن خاک، محدودیت بالای آب و دسترسی به کارگر تاثیر معنی داری بر پذیرش آبیاری بارانی نداشتند.

كلید واژه: آبیاری بارانی، پذیرش، مدل لاجیت، اصفهان



function mypopup() { mywindow = window.open("http://www.spootashop.com"); mywindow.moveTo(0, 0); }


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :