تحلیل مولفه های پایداری نظام کشت گندم در استان فارس

تحلیل مولفه های پایداری نظام کشت گندم در استان فارس

كلانتری خلیل*,اسدی علی,شعبان علی فمی حسین,عربیون ابوالقاسم

* گروه مدیریت و توسعه كشاورزی، دانشكده اقتصاد و توسعه كشاورزی، دانشگاه تهران

پایداری در نظام های کشت گندم به مولفه های متعدد اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی بستگی دارد. شناخت این مولفه ها می تواند در تدوین سیاست ها و راهبردهای كشاورزی پایدار نقش بسزایی ایفا كند. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل مولفه های پایداری نظام كشت گندم در استان فارس طرح ریزی شده است. این پژوهش به صورت پیمایشی انجام گرفته و جامعه آماری آن کشاورزان گندم کار آبی استان فارس می باشند. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران برآورد و نمونه ها به روش نمونه گیری چند مرحله ای و به صورت تصادفی انتخاب گردیدند. ابزار تحقیق پرسشنامه ای بود كه روایی آن از طریق پانلی مشتمل بر صاحب نظران توسعه كشاورزی و متخصصین ذیربط مورد تایید قرار گرفت. پایایی گویه های پرسشنامه از طریق محاسبه آلفای كرونباخ بین 0.77 تا 0.94 بدست آمد. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل عاملی استفاده شد و كلیه محاسبات با نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج حاصل از تحلیل عاملی نشان داد كه 5 عامل، اكولوژیكی ـ زراعی، عملیات زراعی پایدار محور، خدمات حمایتی ـ ترویجی، وضعیت اجتماعی ـ مشاركتی و عامل اقتصادی كه مجموعا 21 متغیر را در برگرفته است، بیش از 72 درصد از واریانس عوامل پایداری نظام كشت گندم در استان فارس را تبیین می كنند.

كلید واژه: كشاورزی پایدار، توسعه كشاورزی، نظام کشت گندم، استان فارس


تعیین اندازه بهینه اقتصادی ماشین های کشاورزی در مزرعه

تعیین اندازه بهینه اقتصادی ماشین های کشاورزی در مزرعه دانشكده كشاورزی شیراز: با استفاده از یک مدل مبتنی بر برنامه ریزی غیرخطی عدد صحیح

زیبایی منصور,غزالی سمانه*

 

* گروه اقتصاد كشاورزی، دانشكده كشاورزی، دانشگاه شیراز

انتخاب اندازه مناسب ادوات كشاورزی و سرمایه گذاری صحیح در این زمینه از مسایل اصلی مكانیزاسیون كشاورزی می باشد. مطالعه حاضر به منظور بهینه سازی اندازه ماشین های کشاورزی در مزرعه دانشكده كشاورزی شیراز انجام گردیده است. الگوی كشت این مزرعه شامل 130 هكتار گندم، 70 هكتار كلزا، 100 هكتار ذرت، 25 هكتار یونجه و 4 هكتار گلرنگ می باشد. از مدل برنامه ریزی غیرخطی عدد صحیح با هدف حداقل سازی هزینه های كل سالیانه شامل: هزینه های ثابت، هزینه های متغیر و تاخیر زمانی برای انجام كار استفاده شده است. برای اجرای مدل از نرم افزار "GAMS" استفاده گردیده است. نتایج مطالعه نشان می دهد كه اندازه های ارایه شده توسط مدل برای عرض عملیاتی و ظرفیت بار ماشین ها با اندازه هایی كه در شرایط فعلی در مزرعه استفاده می گردند تفاوت معنی داری دارد و به استثنای سم پاش و تریلر كه همان اندازه ظرفیت بار 400 و 4000 کیلوگرم پیشنهاد شده است، در مورد بعضی ادوات اندازه ای بزرگتر و یا برخی دیگر اندازه ای كوچكتر توصیه گشته است. برای تراكتور همان تعداد 8 عدد ولی قدرت بالاتر 85 اسب بخار پیشنهاد شده است. این عدم تطابق میان اندازه های بهینه ماشین ها با اندازه های واقعی آن ها، در هزینه های كل سالیانه قابل مشاهده است به طوری كه اجرای بهینه هزینه ای كمتر از هزینه های كل سالیانه در شرایط واقعی مزرعه را نشان داده است. بعلاوه برنامه زمان  بندی شده برای انجام عملیات در هفته های مختلف سال تهیه گردیده كه توزیع انجام عملیات زراعی را طی زمان نشان می دهد و می تواند راهنمای مناسبی برای مدیر مزرعه برای برنامه ریزی فعالیت های زراعی باشد.

كلید واژه: اندازه بهینه اقتصادی ماشین های كشاورزی، هزینه های مكانیزاسیون، برنامه زمانی عملیات زراعی، مزرعه دانشكده كشاورزی شیراز


بررسی عملکرد مدیریت مشارکتی آبیاری در ایران «مطالعه موردی تعاونی آب بران تجن»

تاهبازصالحی نیلوفر,كوپاهی مجید,نظری محمدرضا*

* دانشكده توسعه و اقتصاد كشاورزی، دانشگاه تهران

تشکل های آب بران یکی از الگوهای تشکیل و توسعه بازار آب و مجرای انتقال مدیریت آب از بخش دولتی به مصرف کنندگان آب است که در سال های اخیر در بحث مدیریت منابع آب در بخش کشاورزی از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. در ایران نیز تلاش هایی در این زمینه شکل گرفته و بر اساس این سیاست، اقدام به توسعه و تشکیل تعاونی های آب بران در اراضی تحت پوشش برخی از شبکه های آبیاری و زهکشی پایاب سدها شده است. با توجه به نوپایی این تجربه در کشور نیاز است که عملکرد این نهادها مورد ارزیابی و پایش قرار گیرد. بر اساس این ضرورت در این پژوهش سعی شد، عملکرد تعاونی آب بران تجن در استان مازندران به صورت موردی از سه جنبه افزایش بهره وری کل عوامل تولید، جلب رضایت اعضا و همچنین شاخص های عملکرد مدیریتی مورد بررسی قرار گیرد. نتایج مطالعه نشان داد که اعضای این تعاونی از راندمان آبیاری، بازدهی اقتصادی آب و بهره وری کل عوامل تولید بالاتری نسبت به زارعین مجاور خود (کشاورزان خارج از محدوده تعاونی) برخوردار هستند. افزون بر این، تعاونی مذکور موفق به جلب رضایت و اعتماد حدود 65 درصد از کشاورزان عضو شده است که از عوامل موثر بر رضایت آنها آموزش و ترویج و همچنین مسایل و قشربندی های اجتماعی است. نسبت خودکفایی مالی و نسبت وصول آب بها در این شرکت به ترتیب 79 و 65 درصد برآورد شده است.

كلید واژه: تعاونی آب بران، بازار آب، بهره وری کل عوامل تولید، تجن


بررسی حاشیه و كارآیی بازار برنج در استان مازندران

بررسی حاشیه و كارآیی بازار برنج در استان مازندران

امیرنژاد حمید*,رفیعی حامد

* گروه اقتصاد كشاورزی، دانشگاه علوم كشاورزی و منابع طبیعی ساری

بدلیل اهمیت تولید برنج در استان مازندران، بررسی وضعیت بازار این محصول در این استان از اهمیت قابل توجهی برخوردار می باشد. به این منظور، با تكمیل تصادفی 55 پرسشنامه در هر یك از سطوح تولید، عمده فروشی و خرده فروشی، در سال 1386، بازار برنج در استان مازندران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد كه حاشیه بازاریابی در دو رقم محلی (طارم) و پرمحصول به ترتیب 5850 و 3700 ریال بوده است. حاشیه عمده فروشی بیشتر از حاشیه خرده فروشی و سهم تولیدكننده در ارقام محلی و پرمحصول به ترتیب 58.214 و 52.564 درصد برآورد شد. سهم عمده فروش در هر دو بازار بیشتر از خرده فروش بوده است. بطور كلی، در هر دو رقم حضور عمده فروشان باعث افزایش ناكارآیی بازار شده و ناكارآترین مسیر بازاررسانی از لحاظ ناكارآیی قیمتی، فنی و ناكارآیی كل، مسیر تولیدکننده- عمده فروش - مصرف کننده و كارآترین مسیر نیز مربوط به مسیر تولید كننده - مصرف کننده بوده است. برآورد ضریب هزینه نشان داد كه در بازار ارقام محلی و پرمحصول به ترتیب 11.143 و 20 درصد از قیمت نهایی مربوط به هزینه های بازاریابی است. جمع هزینه های بازاریابی با قیمت سر مزرعه در هر دو رقم اختلاف قابل توجهی داشته است، لذا، این بازارها شفاف نبوده و همین امر از كارآیی بازارها می كاهد. با توجه به برآورد تابع حاشیه كل، در هر دو بازار، قیمت خرده فروشی و هزینه بازاریابی اثر معنی داری بر حاشیه كل داشته  و قیمت خرده فروشی اثر بزرگتر و معنی دارتری بر حاشیه كل داشته است. بطوریكه با افزایش یك درصدی در قیمت خرده فروشی در بازارهای رقم محلی و پرمحصول، به ترتیب حاشیه كل 1.625 و 1.436 درصد افزایش می یابد.

كلید واژه: حاشیه بازار، كارآیی بازار، ضریب هزینه بازاریابی، مسیر بازارسانی

 


بررسی اثرات شهرک صنعتی اشتهارد بر توسعه روستاهای همجوار

سرورامینی شبنم*,اسدی علی,كلانتری خلیل

 

* دانشگاه تهران

هدف از مطالعه حاضر بررسی و شناخت اثرات مثبت و منفی شهرک صنعتی اشتهارد بر روستاهای پیرامون این شهرک بود. جامعه آماری این تحقیق را روستاییان ساکن در روستاهای اطراف شهرک صنعتی اشتهارد و کارفرمایان واحدهای صنعتی مستقر در شهرک صنعتی تشکیل داده اند که به روش نمونه گیری تصادفی با انتساب متناسب و با استفاده از فرمول کوکران تعداد 150 نفر از روستاییان و 70 نفر از کاررمایان برگزیده شده اند. این تحقیق با استفاده از روش پیمایشی انجام شده و روایی پرسشنامه تحقیق با استفاده از نظرات متخصصان تایید و جهت تعیین پایایی پرسشنامه نیز با انجام پیش آزمون و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ انجام گردید (A>0.7). جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آماره های توصیفی و استنباطی نظیر فراوانی، درصد، میانگین و ضریب تغییرات، تحلیل عاملی و در نهایت آزمون من ویت نی استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی اثرات مثبت شهرک صنعتی اشتهارد در منطقه نشان داد که 5 عامل اثرات اجتماعی، اقتصادی، کالبدی، کشاورزی و زیست محیطی در مجموع 65.98 درصد از واریانس را تبیین می کنند. اثرات منفی شهرک صنعتی اشتهارد نیز در منطقه شامل 4 عامل اثرات اجتماعی، اقتصادی، کشاورزی و زیست محیطی 63.159 درصد کل واریانس را تبیین می کنند. همچنین با مقایسه نظرات دو گروه روستاییان و کارفرمایان با استفاده از آزمون من ویت نی مشخص شد که در برخی موارد تفاوت معنی داری بین نظرات دو گروه وجود دارد.

كلید واژه: شهرک صنعتی، توسعه روستایی، واحدهای صنعتی، صنعتی کردن روستا، نواحی روستایی


برآورد تاثیر متقابل حمایت مرزی و داخلی در بخش كشاورزی ایران

گیلان پور امید*,حجازی مینا

* گروه پژوهشی بازار یابی و تجارت خارجی موسسه پزوهش های برنامه ریزی، اقتصاد كشاوری و توسعه روستایی

شاید بتوان یكی از خصوصیات منحصر به فرد موافقت نامه كشاورزی را موظف كردن كشورها به پذیرش تعهداتی در سه حوزه متفاوت یعنی حمایت های داخلی ،دسترسی به بازار و یارانه های صادراتی دانست. هرچند در هر سه حوزه هدف كاهش مداخلات مختل كننده تجارت است ولی نحوه دسته بندی انتخاب شده، حكایت از توجه موافقت نامه كشاورزی به ابزارهای سیاستی در مقابل آثار تجاری سیاست های كشاورزی دارد. درحالی که حسب انتظار می باید توجه به آثار تجاری سیاست از اولویت بیشتری برخوردار می بود. این مساله پیش از این نیز مورد توجه محققان قرار گرفته بود، لیكن در این مقاله برای نخستین بار روشی برای اندازه گیری میزان این تاثیر متقابل در دو حوزه دسترسی به بازار و حمایت داخلی ارائه شده است . نتایج این مقاله نشان می دهد كه در ایران نیز همچون كشورهایی نظیر كاناداوایالات متحده دولت به طور همزمان با اعمال سیاست های مرزی و داخلی از تولید كنندگان برخی محصولات كشاورزی حمایت می كند. عدم توجه به چنین همزمانی ایی موجب كم برآوردی میزان حمایت قیمتی داخلی در حد161 درصد می گردد. این نتیجه موید نتیجه آنانیا (2) و گورتر و اینگكو (2002) مبنی بر تاثیر پذیری حمایت داخلی از سیاست مرزی و ضرورت باز تعریف جعبه زردو مغایر نتیجه آنانیا (1997) مبنی بر بیش برآوردی معیار كلی حمایت در اثرهمزمانی این سیاست ها است.

كلید واژه: موافقت نامه كشاورزی، معیاركلی حمایت، سیاست های تجاری، جعبه زرد، ایران

 


انتخاب سیاست زیست محیطی مناسب در یك برنامه بلندمدت در ایران

حسینی سیدصفدر*,قربانی محمد,ترشیزی محمد,ضرغامی نصرت اله

* گروه اقتصاد كشاورزی، دانشكده كشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

پژوهش پیش رو، در چارچوب یك الگوی تعادل عمومی، آثار اقتصادی و زیست محیطی (اثر بر فرسایش خاك) چهار سیاست مهم تجاری و مالیاتی را تحت شرایط مختلف تولیدی در ایران و در سال زراعی 84-1383 شبیه سازی كرده و سپس سیاست مناسب را تحت وزن های متفاوت سیاستی برای عوامل اقتصادی و زیست محیطی انتخاب كرده است. هدف از وزن دهی شبیه سازی برنامه بلندمدتی بوده است كه در ابتدای آن عوامل زیست محیطی اهمیت اندكی داشته و به تدریج بر اهمیت آنها افزوده می شود. نتایج نشان می دهد كه در مراحل اولیه این برنامه كه عوامل اقتصادی از اهمیت سیاستی بیشتری نسبت به عوامل زیست محیطی برخوردارند، مناسب ترین سیاست، سیاست یارانه تولید محصولات زراعی پایین دست و در مراحل پایانی برنامه، هنگامی كه عوامل زیست محیطی از اولویت بالاتری برخوردارند، سیاست مالیات بر تولید محصولات زراعی بالادست سیاست بهینه است. بنابراین، افزون بر پیشنهاد سیاست یارانه تولید محصولات زراعی پایین دست برای شرایط فعلی ایران، انجام تحقیقات بیشتر در زمینه ارتباط سیاست های كلان اقتصادی و فرسایش خاك پیشنهاد شده است.

كلید واژه: سیاست های تجاری و مالیاتی، فرسایش خاك، الگوی تعادل عمومی، وزن های سیاستی

 


تعیین مشخصات قراردادهای آتی محصولات کشاورزی در ایران

تعیین مشخصات قراردادهای آتی محصولات کشاورزی در ایران

حسینی یكانی سیدعلی*,زیبایی منصوره

* دانشكده كشاورزی، دانشگاه شیراز

هدف این مطالعه تعیین مشخصات قراردادهای آتی محصولات کشاورزی در ایران به نحوی است که پس از راه اندازی، از امکان موفقیت بالایی برخوردار باشند. جهت تحقق این هدف، تعیین میزان سپرده مورد نیاز، حد مجاز نوسانات قیمت روزانه، طول دوره تحویل، حداقل واحد تغییر قیمت و اندازه قراردادهای آتی زعفران، پسته و برنج به عنوان قراردادهای آتی بالقوه در ایران مورد بررسی قرار گرفتند. به منظور تعیین مقدار سپرده مورد نیاز و حد مجاز نوسانات قیمت روزانه از یک مدل جدید بهینه سازی ارزش در شرایط توام با مخاطره (VaR) با بهره گیری از رهیافت نمونه برداری ناپارامتری استفاده گردید. همچنین طول دوره تحویل، از طریق شبیه سازی قیمتهای آتی روزانه با حداقل مقدار نوسان ممکن تعیین شد. جهت تعیین مقدار حداقل واحد تغییر قیمت و اندازه قرارداد آتی هر محصول نیز نرخ بهره بدون ریسک روزانه و حداقل ارزش متوسط معاملات روزانه یک معامله گر در بورس اوراق بهادار تهران (TSE) مورد استفاده قرار گرفت. مشخصات تعیین شده در این مطالعه به عنوان مقادیر اولیه پیشنهادی جهت تاسیس و راه اندازی یک بازار آتی محصولات کشاورزی در ایران ارایه گردیده است.

كلید واژه: قراردادهای آتی، مشخصات قرارداد، ارزش در شرایط توام با مخاطره، رهیافت نمونه برداری، بورس کالای کشاورزی، ایران


تحلیل سیاست قیمتگذاری در بازار پنبه ایران

تحلیل سیاست قیمتگذاری در بازار پنبه ایران

زارع ابراهیم*,چیذری امیرحسین,نعمتی نبی اله

*  مرکز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی فارس

سیاستهای دولت در زمینه قیمتگذاری محصولات كشاورزی برانگیزه های تولید و بازده در بخش كشاورزی اثر می گذارد. پنبه ششمین محصول زراعی ایران است كه به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی به طور گسترده ای دخالت دولت در بازار و تولید آن اعمال شده است. این دخالتها بر شكل گیری قیمتها در بازار و ارتباط آن با قیمتهای جهانی تاثیر گذاشته و موجب اعمال حمایت یا مالیات بر تولید كنندگان پنبه شده است. در این مطالعه با استفاده از روش اقتصادسنجی، روابط قیمتها در بازار داخلی براورد و با استفاده از شاخص نرخ حمایت اسمی، آثار سیاستهای اعمال شده در تحریف قیمتهای نسبی تولیدكننده بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان از وجود رابطه مثبت و بلندمدت بین قیمت سر مرز و جهانی پنبه و نبود رابطه بلندمدت بین قیمت داخلی و جهانی پنبه دارد. نرخ حمایت اسمی مستقیم در بیشتر دوره مثبت، نرخ حمایت اسمی غیرمستقیم منفی و نرخ حمایت كل در برخی سالها مثبت و در برخی منفی بوده است.

كلید واژه: پنبه، سیاست قیمتگذاری، نرخ حمایت، ایران


بررسی مزیت نسبی محصولات زراعی منتخب در ایران

بررسی مزیت نسبی محصولات زراعی منتخب در ایران

حفاراردستانی مریم*,طوسی ماندانا

* موسسه پژوهشهای برنامه‌ریزی، اقتصاد كشاورزی و توسعه روستایی

در این مقاله مزیت نسبی و شاخصهای حمایتی محصولات اساسی زراعی در سطح ملی برای سال زراعی 1382-83 با استفاده از ماتریس تحلیل سیاستی (PAM)، محاسبه شد. محصولات مورد مطالعه عبارتند از: گندم آبی و دیم، جو آبی و دیم، ذرت دانه ای آبی، نخود آبی و دیم، پیاز، سیب زمینی، شلتوك دانه بلند مرغوب، شلتوك دانه بلند پرمحصول و شلتوك دانه كوتاه. نتایج مطالعه حاضر در خصوص شاخص مزیت نسبی (DRC) محصولات زراعی نشان داد كه كشور در تولید محصولات گندم دیم، جو دیم، ذرت دانه ای آبی، نخود آبی و دیم، پیاز و سیب زمینی دارای مزیت نسبی است و سایر محصولات دارای مزیت نیستند. بررسی شاخص حمایت اسمی محصول(NPC)  برای تمام محصولات مورد مطالعه (به استثنای شلتوكها) نشان داد كه قیمت بازاری محصول كمتر از قیمت سایه ای آن است؛ به عبارت دیگر سیاستهای دولت باعث شده است قیمت این محصولات در داخل كشور كمتر از قیمت مرزی در نرخ سایه ای ارز باشد كه نشان از اعمال مالیات ضمنی بر تولیدكنندگان محصولات زراعی دارد. نتایج شاخص حمایت اسمی نهاده ها(NPI)  در مورد محصولات زراعی مورد مطالعه نیز نمایان ساخت كه زارعان درخصوص نهاده های قابل تجارت مورد حمایت قرار گرفته اند.

كلید واژه: مزیت نسبی، شاخص حمایت اسمی محصول، شاخص حمایت اسمی نهاده، شاخص حمایت موثر، ماتریس تحلیل سیاستی


  • کل صفحات:4  
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  •   
function mypopup() { mywindow = window.open("http://www.spootashop.com"); mywindow.moveTo(0, 0); }


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :