بررسی مزیت نسبی محصولات زراعی منتخب در ایران

حفاراردستانی مریم*,طوسی ماندانا

* موسسه پژوهشهای برنامه‌ریزی، اقتصاد كشاورزی و توسعه روستایی

در این مقاله مزیت نسبی و شاخصهای حمایتی محصولات اساسی زراعی در سطح ملی برای سال زراعی 1382-83 با استفاده از ماتریس تحلیل سیاستی (PAM)، محاسبه شد. محصولات مورد مطالعه عبارتند از: گندم آبی و دیم، جو آبی و دیم، ذرت دانه ای آبی، نخود آبی و دیم، پیاز، سیب زمینی، شلتوك دانه بلند مرغوب، شلتوك دانه بلند پرمحصول و شلتوك دانه كوتاه. نتایج مطالعه حاضر در خصوص شاخص مزیت نسبی (DRC) محصولات زراعی نشان داد كه كشور در تولید محصولات گندم دیم، جو دیم، ذرت دانه ای آبی، نخود آبی و دیم، پیاز و سیب زمینی دارای مزیت نسبی است و سایر محصولات دارای مزیت نیستند. بررسی شاخص حمایت اسمی محصول(NPC)  برای تمام محصولات مورد مطالعه (به استثنای شلتوكها) نشان داد كه قیمت بازاری محصول كمتر از قیمت سایه ای آن است؛ به عبارت دیگر سیاستهای دولت باعث شده است قیمت این محصولات در داخل كشور كمتر از قیمت مرزی در نرخ سایه ای ارز باشد كه نشان از اعمال مالیات ضمنی بر تولیدكنندگان محصولات زراعی دارد. نتایج شاخص حمایت اسمی نهاده ها(NPI)  در مورد محصولات زراعی مورد مطالعه نیز نمایان ساخت كه زارعان درخصوص نهاده های قابل تجارت مورد حمایت قرار گرفته اند.

كلید واژه: مزیت نسبی، شاخص حمایت اسمی محصول، شاخص حمایت اسمی نهاده، شاخص حمایت موثر، ماتریس تحلیل سیاستی