بررسی تغییرات مكانی برخی شاخص های کیفی آبهای زیرزمینی استان گیلان با استفاده از زمین آمار

رضایی مجتبی*,دواتگر ناصر,تاجداری خسرو,ابولپور بهروز

* موسسه تحقیقات برنج كشور، رشت

کم آبی سالهای اخیر باعث گرایش برنجکاران گیلانی به استفاده از منابع آب زیرزمینی برای تولید برنج ونگرانی هایی در مورد کیفیت این منابع شده است. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات مکانی چند شاخص مهم کیفیت آبهای زیرزمینی در سطح استان گیلان با استفاده از زمین آمار و با داده های شاخص کیفیت آب شامل EC،Na  وSAR  نمونه برداری شده از 135 حلقه چاه مربوط به شهریور سال 1386 در سطح این استان انجام گرفته است. ابتدا دقت روش های کریجینگ معمولی(OK)  و معکوس فاصله (IDW) با سه توان مختلف (3 و 2، m=1) بررسی و در نهایت نقشه های پهنه بندی این خصوصیات در سطح استان رسم شد. نتایج نشان داد این خواص از ساختار مکانی خوبی برخوردار هستند. مدل کروی بهترین مدل برای برازش واریوگرام می باشد. روش های مورد بررسی از نظر دقت تفاوت زیادی ندارد ولی در مجموع روش های کریجینگ و معکوس فاصله با توان یک دقت بیشتری در درون یابی این خواص داشته اند. پهنه بندی خواص کیفی نشان داد میزان هدایتالکتریکی آبهای زیرزمینی در اکثر مناطق استان پایین است. ولی در مناطق پایین دست حوضه سفیدرود مخصوصا در منطقه تلاقی سفیدرود با دریای خزر این شاخص از 1 دسی زیمنس برمتر بیشتر می باشد. به همین ترتیب در این منطقه میزان SAR وNa  نیز در مقایسه با دیگر مناطق بالاتر می باشد ولی از نظر کشاورزی برای کشت برنج مشکلی بوجود نخواهد آورد. نتایج این پژوهش نشان داد از نظر شاخص SAR، کیفیت آبهای زیرزمینی استان در مجموع مناسب است ولی از نظر هدایت الکتریکی کیفیت آبهای زیرزمینی استان خصوصا در مناطق مرکزی و مرکزی متمایل به شرق همجوار با دریا پایین بوده و می تواند پایداری تولید برنج در این مناطق را که از مناطق عمده برنجکاری استان می باشد به خطر اندازد.

كلید واژه: آب زیرزمینی، کیفیت، تغییرات مکانی