هم بستگی پارامترهای Q/I با بعضی ویژگی های خاك و جذب پتاسیم به وسیله گندم در تعدادی از خاك های منطقه آبیك

قنواتی نوید*,ملكوتی محمدجعفر,حسین پور علیرضا

* دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز

هم بستگی بین پارامترهای كمیت- شدت پتاسیم خاك(Q/I)  با بعضی ویژگی های خاك و شاخص های گیاهی گندم (Triticum aestivum L.) در یك آزمایش گلخانه ای در سال زراعی 83-1382 در منطقه آبیك قزوین مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور تعداد 80 عدد نمونه خاك از عمق 0-30 سانتی متری مزارعی كه به صورت تصادفی در سرتاسر منطقه انتخاب شده بود، برداشت و بر اساس بافت خاك و پتاسیم قابل استفاده، 21 نمونه از آنها انتخاب گردید و در آزمایشی به صورت فاكتوریل در قالب طرح كامل تصادفی كه فاكتور اول 21 نمونه خاك و فاكتور دوم دو سطح كودی 0 و 100 میلی گرم پتاسیم در كیلوگرم بود، در سه تكرار انجام شد. اثركود پتاسه بر عملكرد گندم در سطح %5 و اثر خصوصیات خاك بر عملكرد گندم در سطح %1 معنی دار شد، ولی اثر متقابل كود پتاسه و خصوصیات خاك معنی دار نشد. دامنه ای از نسبت فعالیت پتاسیم خاك(ARK) كه در آن نمودار  Q/Iبه صورت خطی بود، تعیین گردید. ظرفیت بافری بالقوه پتاسیم خاك(PBCK)  هم بستگی بالایی را با (r=0.996**)، درصد رس (r=0.921**) و درصد رطوبت اشباع (r=0.811**) نشان داد. معادله زیر به عنوان برآورد كننده ظرفیت بافری خاك در خاك های زیر كشت گندم منطقه آبیك پیشنهاد گردید.

PBCk=7.419CEC-19.743              R2adj=0.782

نسبت فعالیت تعادلی پتاسیم (AReK) هم بستگی بالایی را با پتاسیم محلول (r=0.846**)، پتاسیم قابل استخراج با استات آمونیوم (r=0.730**)، درصد رطوبت اشباع (r=-0.794**) و در صد رس (r=-0.602**) نشان داد. هم چنین مقدار پتاسیم (Dk0) هم بستگی بالایی را با پتاسیم قابل استخراج با استات آمونیوم?سهل الوصول (r=0.871**)، پتاسیم محلول (r=0.778**)، درصد رطوبت اشباع (r=-0.551**) و درصد رس (r=-0.206**) نشان داد. هم بستگی بین پتاسیم قابل استفاده گیاه، DK0 و ARek با پتاسیم جذب شده توسط گندم و عملكرد نسبی گندم معنی دار نگردید. ولی PBCK با پتاسیم جذب شده به وسیله گندم (r=0.729**) و عملكرد نسبی گندم (r=0.735**) هم بستگی بالایی را نشان داد. هم بستگی بین پارامترهای Q/I حاصل از محلول های K2SO4, KCl با خصوصیات خاك دارای تفاوت معنی داری نبود اما پارامترهای Q/I حاصل از محلول KCl هم بستگی بیشتری با شاخص های رشد گندم داشت.

كلید واژه: گندم (.Triticum aestivum L)، كمیت – شدت (Q/I)، ظرفیت بافری، پتاسیم قابل جذب، عملكرد