بررسی خصوصیات بار سطحی برخی از خاك های اسیدی ناحیه لاهیجان

محبوب شارمی سعید,فرقانی اكبر*,رمضان پور حسن

* دانشكده كشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت

بار سطحی خاك ها با استفاده از دو روش جذب یونی و تیتراسیون پتانسیومتری اندازه گیری می شود. اكثر مدل های شیمیایی بار سطحی خاك ها از اطلاعات به دست آمده به وسیله تیتراسیون پتانسیومتری اقتباس شده اند. مدل اوهارا وگیلمن برای برآورد خصوصیات بار سطحی در محدوده ای از pH خاك، برای سه خاك جنگلی از منطقه معتدل لاهیجان به كار رفت. خاك های انتخاب شده بر روی سه نوع سنگ مادری متفاوت تشكیل شده بودند و لذا تاثیر سنگ مادر روی خصوصیات بارخاك نیز بررسی شد. كربن آلی، درصد رس،pH  در آب مقطر و محلول 1 مولار KCl، ظرفیت تبادل كاتیونی (CEC)، نقطه صفربار (pH0)، نقطه صفر بارخالص (ZPNC)، بار دایمی و منحنی تغییرات بار این خاك ها تعیین شد و مورد بررسی قرار گرفت. كلیه خاك ها حاوی مقادیر معنی دار بار منفی بودند. خاك تیپیك هاپل یودالف دارای كمترین مقدارpH0  و بیشترین مقدار بار منفی درpH  خاك بود. مقدار pH0 در هر سه خاك در سطح كمتر از عمق بود و مقدار ZPNC در هر سه خاك قابل تفسیر از روی منحنی های تغییر بار نبود و كمتر از 2.5 تخمین زده شد كه این خود دلیلی بر وجود بار منفی زیاد در این خاك ها می باشد. دامنه تغییرات منحنی های بار منفی در محدوده pH بین 3 تا 6 در افق های سطحی بیشتر از افق های زیر سطحی بود كه علت آن وجود ماده آلی در سطح است. بار دایمی در هر سه خاك، منفی و بالا بود كه منطبق با اطلاعات كانی شناسی این خاك ها می باشد كه حاوی مقادیر معتنابهی رس های 2:1 و 1:1 هستند. اطلاعات به دست آمده از منحنی تغییر بار خاك های مورد مطالعه هم چنین نشان داد كه  AEC(ظرفیت تبادل آنیونی) این خاك ها پایین و كمتر از 1 سانتی مول در هر كیلوگرم خاك بود.

كلید واژه: خصوصیات بار سطحی، نقطه صفربار، بار دائمی، بار متغیر، منحنی تغییرات بار