بررسی تغییرات كاربری اراضی محدوده شهر اصفهان با استفاده از تكنیك آشكارسازی برداری تغییرات طی سال های 1366 تا 1377

سفیانیان علیرضا*

* دانشكده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان

پایش تغییرات كاربری و پوشش اراضی نقش اساسی در برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست دارد. داده های ماهواره ای كارایی بالایی در آشكارسازی و تجزیه و تحلیل تغییرات زیست محیطی دارند. روش های متعددی برای آشكارسازی تغییرات یك منطقه با استفاده از تصاویر ماهواره ای وجود دارد كه هر كدام دارای مزایا و محدودیت هایی هستند. آشكارسازی برداری تغییرات (Change Vector Analysis) یكی از این روش ها است. این روش برپایه آشكارسازی تغییرات رادیومتریك بین دو سری زمانی داده ماهواره ای استوار است. مشخص شدن محدوده تغییرات در كنار ماهیت تغییرات از مزایای بسیار مهم این روش نسبت به سایر روش ها است. هدف اصلی از این مقاله توصیف روش آشكارسازی برداری تغییرات (CVA) و به كارگیری آن برای آشكارسازی تغییرات پوشش اراضی در محدوده فعلی شهر اصفهان طی یك دوره 11 ساله است. بدین منظور دو سری داده از سنجنده TM ماهواره لندست به تاریخ 15 خرداد 1366 و تاریخ 13 خرداد 1377 انتخاب گردیدند. داده های ماهواره ای از لحاظ نوع سنجنده و زمان برداشت به گونه ای انتخاب شدند كه نیازی به تصحیح رادیومتریك نباشد. پس از زمین مرجع كردن تصاویر و انتقال محدوده مطالعه روی آنها با استفاده از روشCVA  تغییرات منطقه از لحاظ بزرگی و جهت بررسی گردید. نقشه تغییرات به دست آمده دارای ضریب كاپای 63.19 و صحت كلی 74.4 است. نتایج نشان می دهد طی این دوره 3360 هكتار از اراضی محدوده شهر اصفهان تغییر كاربری داشته است. از این میان در 1340 هكتار از اراضی كه عمدتاً جزء اراضی كشاورزی بوده اند، توسعه فعالیت های شهرسازی را داشته ایم. 1585 هكتار به سطح اراضی كشاورزی اضافه و 430 هكتار از اراضی كشاورزی اولیه كاسته شده است. نتایج این مطالعه نشان داد كه CVA یك روش مناسب برای آشكارسازی و توصیف تغییرات رادیومتریك سری زمانی داده های چند طیفی است.

كلید واژه: آشكارسازی برداری تغییرات، كاربری و پوشش اراضی، سنجش از دور، لندست، اصفهان