بررسی تغییرات جمعیت شته های کلزا و دشمنان طبیعی غالب آنها در اهواز

فارسی افروز*,كچیلی فرحان,سلیمان نژادیان ابراهیم,خواجه زاده یداله

* گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران، اهواز

در این تحقیق تغییرات جمعیت شته های کلزا و دشمنان طبیعی غالب آنها در طول سال های 87-1386 با نمونه برداری تصادفی از 50 بوته به صورت هفته ای دو بار در مزرعه کلزا مورد بررسی قرار گرفت. 3 گونه شته به اسامی شته خردل، Lipaphis erysimi Kalt.، شته سبز هلو، Sulzer Myzus persicae، و شته مومی کلم، Brevicoryne brassicae L.، شناسایی شدند. شته خردل با فراوانی نسبی 79 درصد گونه غالب شناخته شد و شته های مومی کلم و سبز هلو به ترتیب با فراوانی نسبی 12 و 9 درصد در رده های بعدی قرار گرفتند. شته خردل در نیمه دوم آذر، شته سبز هلو در نیمه اول دی و شته مومی کلم در نیمه دوم بهمن ماه ظاهر شدند. جمعیت شته های خردل و سبز هلو در نیمه دوم اسفند ماه و شته مومی کلم در اواخر اسفند ماه به اوج رسیده و در نهایت در اواخر فروردین ماه با گرم شدن هوا ناپدید گردیدند. شکارگرهای مهم آنها عبارتند از کفشدوزک Coccinella septempunctata L.، مگس سیرفید Episyrphus balteatus De Geer و بالتوری Chrysoperla carnea Stephens که فراوانی نسبی آنها به ترتیب 69، 24 و 7 درصد بود. اوج جمعیت کفشدوزک ها در نیمه دوم اسفند، مگس ها در اواخر اسفند و بالتوری ها در نیمه دوم فروردین ماه مشاهده شد. همچنین یک گونه پارازیتوئیدDiaeretiella rapae Mclntosh  و دو گونه هیپرپارازیتوئید Pachyneuron aphidis Bouche و Aphidencyrtus aphidovorus Mayr از شته های مومیایی شده کلزا شناسایی گردید. بیشترین درصد پارازیتیسم در نیمه اول فروردین 32 درصد و میانگین کل درصد پارازیتیسم بر اساس شته های مومیایی شده حدود 13 درصد مشاهده شد.

كلید واژه: تغییرات جمعیت، شته های کلزا، پارازیتیسم، دشمنان طبیعی