تعیین سازگاری و پایداری لاین های جدید گلرنگ بهاره از نظر عملکرد دانه و روغن در شرایط محیطی مختلف

امیدی تبریزی امیرحسین*,شهسواری محمدرضا,مطلبی پور شهپر,محمدی احمدعلی

* موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج

به منظور تعیین سازگاری و واكنش لاین های گلرنگ بهاره به شرایط مختلف محیطی، تعداد هفت لاین امیدبخش در چهار منطقه كرج، اصفهان، اسلام آباد غرب و زرقان در قالب طرح بلوک های كامل تصادفی در چهار تكرار و به مدت دو سال زراعی (83-1381) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد كه در اكثر مناطق و سال های مورد بررسی تفاوت معنی داری بین لاین ها وجود دارد. با توجه به معنی دار نبودن آزمون یکنواختی واریانس خطاهای آزمایشی، تجزیه واریانس مركب برای سال ها و مناطق مورد بررسی انجام شد كه اثر متقابل سال × مكان، رقم × سال و همچنین سال × مكان × رقم در سطح احتمال 1% معنی دار بودند. برای تعیین پایداری عملکرد دانه و روغن لاین ها بر اساس روش ابرهارت و راسل، فرانسیس و کاننبرگ و روش رتبه بندی اقدام شد. نتایج تجزیه رگرسیونی بر عملکرد دانه و روغن نشان داد که اثر متقابل ژنوتیپ × محیط (خطی) معنی دار و برازش مدل رگرسیونی مناسب است بنابراین لاین های مورد بررسی بر اساس شیب رگرسیونی و میانگین عملکرد دانه و روغن و همچنین انحراف از خط رگرسیون گروه بندی شدند. با توجه به نتایج فوق و نتایج مربوط به ضریب تغییرات محیطی (CV%) لاین های جدید I.L.111 و اصفهان 14 به ترتیب با عملکردهای 1660 و 1611 کیلوگرم در هکتار با سازگاری عمومی خیلی خوب در تمام محیط ها به عنوان ژنوتیپ های مطلوب شناسایی شدند.

كلید واژه: گلرنگ بهاره، ژنوتیپ × محیط، عملكرد دانه