پایداری و سازگاری عملکرد دانه ژنوتیپ های گندم نان با استفاده از معیارهای مختلف پایداری در شرایط تنش شوری

امینی اشكبوس*,وهاب زاده مجتبی,مجیدی هروان اسلام,افیونی داوود,طباطبایی سیدمحمدتقی,صابری محمدحسین,لطفعلی آینه عباس علی,راوری سیدذبیح اله

* موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج

به منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، با هدف تعیین سازگاری و پایداری عملکرد دانه لاین های جدید گندم نان در مناطق دارای آب و خاک شور معتدل كشور، تعداد هفده لاین جدید پیشرفته گندم نان به همراه ارقام روشن، کویر و بم، به عنوان ارقام شاهد متحمل به تنش شوری، درقالب طرح بلوک های كامل تصادفی با سه تكرار در ایستگاه های یزد،  بیرجند و اصفهان در شرایط تنش شوری EcSoile=8-14 ds/m) و (Ecwater=8-12 ds/m به مدت دو سال زراعی(83-1381) ارزیابی شدند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس مركب دو ساله اثرهای مربوط به ژنوتیپ، سال × مکان، ژنوتیپ × سال و اثر متقابل سه جانبه ژنوتیپ × سال × مکان معنی دار بود. با توجه به نتایج بررسی پایداری و سازگاری با روش ها ومعیارهای مختلف پایداری، لاین های MS-81-14، MS-81-4،MS-81-3 و MS-81-5  به عنوان لاین های پرمحصول و پایدار شناسایی شدند. لاینMS-81-14  با شجره 1-66-22/Inia  با داشتن بیشترین عملکرد دانه (470/5 تن در هکتار بالاترین مقدار معیار گزینش همزمان برای عملکرد و پایداری (23=YS)، بیشترین مقدار ضریب تبیین (R2=%97/4)، کمترین میانگین رتبه (42/R=3)، انحراف معیار رتبه پایین (609/SDR=4)، واریانس پایداری  (?i2) غیرمعنی دار و اکووالانس ریک پایین (Wi) به عنوان لاین با عملکرد بالا و پایدار و سازگار با مناطق معتدل دارای آب و خاک شور شناسایی و انتخاب شد.

كلید واژه: گندم نان، عملكرد دانه، تنش شوری، تجزیه پایداری و سازگای