تغییرپذیری مكانی عامل فرسایش پذیری خاك USLE در شمال غربی ایران

واعظی علیرضا,بهرامی حسین علی*,صادقی سیدحمیدرضا,مهدیان محمدحسین

فرسایش پذیری خاك به دلیل تغییر برخی ویژگی های خاك در نقاط مختلف یك منطقه به طور مكانی تغییر می كند. این مطالعه جهت مقایسه تغییرپذیری مكانی عامل فرسایش پذیری خاك برآورد شده و اندازه گیری شده در USLE انجام گرفت. آزمایش در منطقه ای كشاورزی به مساحت 900 كیلومترمربع در شهرستان هشترود واقع در جنوب استان آذربایجان شرقی انتخاب شد. در سطح منطقه مورد بررسی 36 شبكه به ابعاد 5 كیلومتر در نظر گرفته شد. در هر شبكه سه كرت واحد در زمینی كشاورزی با شیب جنوبی 9 درصد احداث شد. فرسایش پذیری خاك با استفاده از نموگراف USLE برآورد و بر اساس میانگین سرعت هدررفت خاك از كرت واحد در عامل فرسایندگی باران به طور سالانه اندازه گیری شد. نتایج نشان داد كه تفاوت بین مقدار فرسایش پذیری برآوردی و اندازه گیری شده معنی دار (p<0.001) و همبستگی بین آنها ضعیف (r2=0.21) است. شبیه ساز نمایی مناسبترین مدل برای نشان دادن تغییرات مكانی فرسایش پذیری برآورد شده و اندازه گیری شده بود. شعاع تاثیر تغییرات مكانی فرسایش پذیری اندازه گیری شده 2.43) كیلومتر) كمتر از مقدار برآوردی 11.51) كیلومتر) بود. بین تغییرات مكانی فرسایش پذیری اندازه گیری شده و برآوردی در سطح منطقه تفاوت چشمگیری (p<0.001) وجود داشت. نقشه نسبت فرسایش پذیری برآوردی به اندازه گیری شده روی سطح منطقه مورد مطالعه تقریبا یكنواخت (بین 7.4 و (9.6 بود. این مطالعه نشان داد كه استفاده از نموگراف USLE موجب می شود مقدار فرسایش پذیری در تمام نقاط روی منطقه مورد بررسی، بیشتر از مقدار اندازه گیری شده برآورد گردد.