بررسی شرایط بهینه نگهداری و جوانه زنی درون شیشه ای گرده نخل خرما (Phoenix dactylifera)

مرتضوی سیدمحمدحسن,ارزانی كاوه*,معینی احمد

ایران یكی از مهم ترین كشورهای تولید كننده خرما (Phoenix dactylifera) در جهان است. اطلاعات اندكی در زمینه قوه نامیه و شرایط مناسب نگهداری ارقام خرمای نر ایران وجود دارد. این پژوهش به منظور بررسی شرایط بهینه جوانه زنی درون شیشه ای گرده سه رقم نر خرما، شامل "غنامی"، "سمسماوی" و "غیبانی" در غلظت های مختلف اسید بوریك 0)، 50، 100 و 200 میلی گرم در لیتر)، نیترات كلسیم 0)، 200 و 300 میلی گرم در لیتر) و ساكارز (نسبت وزن به حجم %15 و (%25 بر اساس محیط تغییریافته بروبیكر و كواك انجام گردید. نتایج نشان داد كه بهترین جوانه زنی در شرایط 50 میلی گرم در لیتر اسید بوریك، 200 میلی گرم در لیتر نیترات كلسیم و %15 ساكارز بدست آمد. پس از تعیین بهترین شرایط جوانه زنی، قوه نامیه (% جوانه زنی) این سه رقم طی مدت زمان 200 روز نگهداری در شرایط دمای اتاق (روشنایی و تاریكی)، یخچال (4°C)، فریزر (-18°C) و نیتروژن مایع (-196°C) مقایسه گردید. برای همه ارقام آزمایش شده، با بالاتر بودن دمای نگهداری جوانه زنی كاهش یافت و پس از 200 روز گرده های قرار گرفته در شرایط نیتروژن مایع بیشترین بقا را داشتند و این شرایط را می توان بدون هر گونه اثرات سوء بر قوه نامیه برای نگهداری طولانی مدت دانه های گرده به كار برد در حالی كه نگهداری در دمای اتاق به نحو چشمگیری قوه نامیه گرده ها را كاهش داد.