بررسی امکان تهیه نقشه های تنوع و تراكم تاج پوشش جنگل های زاگرس با استفاده از تصاویر سنجنده ETM+ (مطالعه موردی جنگل های قلاجه استان کرمانشاه)

پرما روح اله*,شتایی شعبان

* دانشگاه علوم كشاورزی و منابع طبیعی گرگان

در این تحقیق قابلیت داده های سنجنده ETM+ در تهیه نقشه های تنوع و تراكم تاج پوشش درختان جنگلی جنگل های قلاجه استان کرمانشاه تجزیه و تحلیل شد. اطلاعات زمینی از طریق نمونه برداری سیستماتیک و با 114 قطعه نمونه 36/0 هکتاری تهیه شد. تطابق هندسی تصاویر با روش نقاط کنترل زمینی انجام گرفت. باندهای مصنوعی از راه اعمال نسبت گیری طیفی، ایجاد شاخص های گیاهی مناسب، تجزیه مولفه های اصلی، تبدیل تسلدکپ و ادغام ایجاد شد. برای طبقه بندی تراکمی تاج پوشش، نمونه های تعلیمی انتخاب و مجموعه باندی مناسب برای طبقه بندی به کمک نمونه های تعلیمی و با استفاده از شاخص واگرایی برگزیده شد. تجزیه و تحلیل داده ها به روش طبقه بندی حداکثر تشابه به انجام رسید و نقشه به دست آمده با نقشه واقعیت زمینی مورد ارزیابی صحت قرار گرفت. نتایج نشان داد نقشه حاصل دارای صحت كلی 52 درصد و ضریب كاپای 25/0برای چهار طبقه تراكمی و صحت كلی71 درصد و ضریب كاپای 39/0برای دو طبقه كلی تنك و نیمه انبوه است. در تهیه نقشه تنوع از شاخص تنوع گونه ای شانون- وینر استفاده شد و مقدار این شاخص در هر قطعه نمونه محاسبه شد. پس از استخراج مقادیر ارزش های طیفی هر قطعه نمونه در باندهای اصلی و مصنوعی و انجام آزمون نرمال سازی کولموگروف- اسمیرونوف، برای انتخاب بهترین باندها از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد و از بین40 باند اصلی و مصنوعی، 3 باند ETM4، NDVI و MSAVI2 انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل ارتباط بین تنوع گونه ای و باندهای مذکور، از رگرسیون بهترین زیرمجموعه استفاده شد. نتایج حاصل از رگرسیون نشان داد که ترکیب خطی مورد بررسی به عنوان متغیرهای مستقل در مقایسه با دیگر باندها و ترکیبات به کار گرفته شده بهتر می تواند تنوع گونه ای درختان و درختچه ها را برآورد کند (327/0 = Radj2). نتایج به دست آمده نشان دهنده قابلیت به نسبت کم داده های ETM+ در تهیه نقشه تراکم تاج پوشش و برآورد تنوع گونه ای درختی و درختچه ای در منطقه مورد بررسی است.

كلید واژه: تراكم تاج پوشش، تنوع درختی، ETM+، زاگرس، قلاجه