كنترل بیولوژیكی مرگ گیاه چه رایزوكتونیایی چغندرقند با استفاده از جدایه های بومی استرپتومایسس در شرایط گلخانه و مزرعه

صادقی اكرم*,حسان علیرضا,عسكری حسین,نادری قمی داوود,فارسی مریم,كریمی ابراهیم,مجیدی هروان اسلام,امیدواری مهتاب,عباس زاده دهجی پیمان

* پژوهشكده بیوتكنولوژی كشاورزی

كنترل بیولوژیكی مرگ گیاه چه چغندرقند با عامل Rhizoctonia solani AG-4 با استفاده از دو جدایه بومی Streptomyces به نام های S2 و C در گلخانه و مزرعه ارزیابی شد. هر دو جدایه در آزمایش كشت متقابل از رشد میسلیومی R. solani AG-4 جلوگیری کردند. هم چنین تركیبات فرار جدایه های C و S2 به ترتیب به میزان 72 و 74 درصد از رشد میسلیومی قارچ بیمارگر ممانعت كردند. تیمار خاك با هر یك از دو جدایه، باكتری مرگ گیاه چه رایزوكتونیایی را در خاك استریل تلقیح شده با قارچ بیماری زا به خوبی كنترل کرد. جدایه C با 76 درصد افزایش گیاه چه سالم، عملكرد بهتری نسبت به جدایه S2 داشت. جهت مطالعه سازوکار آنتاگونیستی جدایه ها، فعالیت كیتینازی و تولید سیدروفور مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد هر دو جدایه روی محیط حاوی كیتین كلوئیدی فعالیت كیتینازی داشتند و قادر به بیوسنتز سیدروفور بودند. یك مطالعه مزرعه ای سه ساله طی سال های 1386-1384 جهت ارزیابی قابلیت دو جدایه S2 و C در كنترل مرگ گیاه چه رایزوكتونیایی چغندرقند انجام شد. تیمار جدایه های باكتری در مقایسه با شاهد، مرگ گیاه چه را به طور معنی دار در سطح پنج درصد در مزرعه با آلودگی طبیعی (سال 1384) و مزرعه با آلودگی مصنوعی (سال های 1385 و 1386) كاهش داد. بین دو جدایه از نظر كنترل بیماری اختلاف معنی داری مشاهده نشد. استفاده از جدایه های باکتری به طور معنی داری در سطح پنج درصد شدت پوسیدگی ریشه چغندرقند را كاهش داد. در سال های 1385 و 1386 جدایه های باكتری توانستند درصد ریشه های سالم و بدون علائم پوسیدگی را 80 تا 95 درصد افزایش دهند.

كلید واژه: كنترل بیولوژیكی، مرگ گیاه چه، رایزوكتونیا سولانی، استرپتومایسس، چغندرقند