برآورد نیروی لازم برای برداشت و تعیین میزان تلفات و انتقال خاك به همراه فرم های مختلف ریشه چغندرقند

خیامیم سمر*,نوشاد حمید,حمدی فرحناز,امینی عباس,رستم پور امیرحسین

* موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند

میزان انرژی لازم جهت كندن ریشه چغندرقند از مزرعه و مقدار خاك انتقالی همراه ریشه در توده ها و یا رقم های چغندرقند با ریشه هایی به فرم صاف (گرد یا مخروطی) در مقایسه با فرم معمولی دارای شیار طولی، از نظر كمی گزارش نشده است. در این تحقیق فرم های مختلف ریشه اعم از فرم گرد و مخروطی بدون شیار (صاف)، مخروطی كشیده و شیاردار در ایستگاه تحقیقاتی مهندس مطهری کرج به صورت آزمایش كرت های یك بار خرد شده در قالب طرح بلوك های كامل تصادفی با چهار تكرار مورد مقایسه قرار گرفتند. كرت های اصلی به مقادیر مختلف رطوبت خاك در زمان برداشت و كرت های فرعی به هفت توده با فرم های مختلف ریشه شامل سه توده گرد و صاف، دو توده مخروطی و صاف و دو رقم تجاری (مخروطی و شیاردار) اختصاص یافت. در سال 1381، به علت بارندگی های مداوم در زمان برداشت، فقط یك سطح رطوبتی (پس از تخلیه 40 درصد رطوبت وزنی در خاک) و در سال 1382 دو سطح رطوبتی خاك (حد ظرفیت زراعی و پس از تخلیه 40 درصد رطوبت قابل استفاده خاک) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد درصد شکستگی ریشه ها در فرم های مختلف گرد، مخروطی بدون شیار و مخروطی شیار دار به ترتیب معادل هشت، 10 و 13 درصد بود. درصد شكستگی ریشه ها در زمان برداشت در فرم گرد و كشیده بدون شیار به ترتیب 38 و 23 درصد كم تر از ریشه هایی با فرم مخروطی شیاردار (ریشه معمولی) شد. مقدار نیروی لازم جهت بیرون کشیدن ریشه های گرد و كشیده بدون شیار به ترتیب حدود 59 و 52 درصد کم تر از فرم شاهد (ریشه های معمولی شیاردار) بود. عملکرد ریشه و شكر سفید توده های گرد و مخروطی بدون شیار از نظر آماری مشابه توده ها و رقم های معمولی بودند. اما اثر صافی سطح ریشه بر كاهش تلفات ریشه ها و انتقال خاك همراه ریشه در هنگام برداشت و پایین بودن انرژی لازم جهت كندن ریشه از زمین، از مواردی بود كه برتری فرم های كشیده بدون شیار را نسبت به فرم های معمولی نشان داد.

كلید واژه: انتقال خاك از مزرعه، تلفات ریشه، چغندرقند، ریشه صاف، طول ریشه، فرم ریشه، قطر ریشه، نیروی کششی