مقایسه شاخص های عددی تنوع گونه ای در سه رویشگاه با شدت چرای متفاوت (مطالعه موردی: مرتع گردنه زنبوری ارسنجان)

خادم الحسینی زینب*

* دانشگاه پیام نور، مركز خرامه استان فارس

حفاظت همه جانبه از اکوسیستم های مرتعی مستلزم مدیریت بر مبنای حفظ و نگهداری از تنوع گونه ای موجود در آنهاست. یکی از فشارهای مخرب فیزیکی بر عرصه مرتع که باعث کاهش و تغییر در تنوع گونه ای می گردد، چرای مفرط دام می باشد. به منظور بررسی اثرات چرای دام بر تنوع گونه ای و مقایسه آن با عرصه قرق در مرتع گردنه زنبوری ارسنجان، سه رویشگاه متفاوت قرق شده، تحت چرای متوسط و تحت چرای سنگین انتخاب و با استفاده از 15 قاب یک متر مربعی در طول 3 ترانسکت اقدام به نمونه برداری گردید. در داخل هر قاب فهرست گونه های موجود، درصد تاج پوشش و تعداد افراد هر گونه یادداشت شد. برای ارزیابی شاخص های عددی تنوع، از نرم افزار Ecological Methodology استفاده و شاخص های تنوع سیمپسون، شانون، N1 هیل و بریلوئین محاسبه گردید. تجزیه داده ها در محیط نرم افزار SPSS انجام شد و مقایسه شاخص های مختلف تنوع بین مناطق با شدتهای چرایی مختلف توسط آزمون توکی صورت پذیرفت. نتایج حاصل از محاسبه شاخص های تنوع نشان داد مقدار عددی تنوع در تمامی شاخص های مورد محاسبه در منطقه قرق بیشترین مقدار و در منطقه با چرای سنگین کمترین مقدار را دارد. تمامی شاخصهای مورد استفاده، متنوع تر بودن عرصه قرق را در مقایسه با عرصه تحت چرای سنگین تایید کرده و آزمون آماری توکی نیز معنی دار بودن اختلاف بین این دو عرصه را از لحاظ تفاوت در میزان تنوع در سطح آماری 5 درصد به اثبات رساند. سه شاخص تنوع سیمپسون، شانون و N1 هیل در منطقه قرق و منطقه تحت چرای متوسط تفاوت معنی داری را نشان ندادند. در حالیکه بین منطقه تحت چرای متوسط و عرصه تحت چرای سنگین در سطح 5 درصد تفاوت آماری معنی دار وجود داشت. شاخص بریلوئین بین عرصه تحت چرای متوسط با منطقه تحت چرای سنگین و نیز با عرصه قرق هیچ اختلاف آماری معنی داری را نشان نداد.

كلید واژه: تنوع گونه ای، شدت چرا، شاخص تنوع، ارسنجان