تعیین فنولوژی و میزان رشد اولیه مطلوب برای نخود در شرایط دیم گنبد و گرگان

سلطانی افشین,فرجی ابوالفضل

به منظور بررسی تاثیر صفات مختلف به نژادی بر خصوصیات رویشی، مراحل فنولوژی و عملکرد دانه نخود (Cicer arietinum L.) در شرایط دیم و استفاده از این صفات در برنامه های اصلاحی آینده، یک آزمایش شبیه سازی رایانه ای با استفاده از مدل Cyrus انجام شد. کاهش یا افزایش 4 پارامتر موثر بر نخود در رقم هاشم (واریته مورد کشت منطقه) با استفاده از آمار 88 ساله آب و هوایی در دو منطقه گنبد و گرگان و در شرایط دیم مورد بررسی قرار گرفت. مهمترین عامل افزایش عملکرد دانه در شرایط دیم گنبد و گرگان کاهش رشد رویشی و حفظ رطوبت جهت دوره پر شدن دانه از طریق ایجاد 20 درصد زودرسی در مرحله سبز شدن تا شروع گلدهی بود. در واقع توزیع مناسب رطوبت موجود بین مراحل رشد رویشی و زایشی می تواند سبب افزایش قابل توجه عملکرد دانه شود. این مساله بخصوص در شرایط دیم گنبد که دارای تنش خشکی شدیدتر در انتهای فصل رشد بوده و زودرسی یک صفت مطلوب جهت به نژادی می باشد، بسیار حایز اهمیت است. بیشترین افزایش عملکرد دانه از طریق افزایش 20 درصد زودرسی در مرحله سبزشدن تا گلدهی به دست آمد که سبب افزایش عملکرد دانه نسبت به رقم هاشم در هر دو منطقه گنبد (49 درصد افزایش نسبت به رقم هاشم با عملکرد دانه 1769 کیلوگرم در هکتار) و گرگان (25 درصد افزایش نسبت به رقم هاشم با عملکرد دانه 2265 کیلوگرم در هکتار) گردید. همچنین احتمال وقوع عملکردهای بالاتر از رقم هاشم در اثر 20 درصد افزایش زودرسی در مرحله سبز شدن تا گلدهی در دو منطقه گنبد و گرگان به ترتیب 100 و 94.4 درصد بود.

كلید واژه: نخود، رقم، شبیه سازی، تنش خشکی، عملکرد، شرایط دیم